۱. کف سازی (Flooring) :

۱-۱. كليات:

۱-۱-۱. تعریف کلی:

کف‌سازی، عبارت از ايجاد يك سطح با مصالح مناسب روي سقف اصلي باربر يا روي سطح زمين كوبيده شده است.

۱-۱-۲. اجزاء:

اجزاء اصلی در کف‌سازی عبارتند از: ۱. مواد چسباننده مانند سيمان؛ ۲. ذرات جامد مانند سنگدانه‌ها و يا پوکه ها و يا ماسه بادي، پودر سنگ، سيليس و …. ؛ ۳. مواد افزودني مانند مواد حباب‌ساز در بتن‌هاي سبك و … ؛ ۴. مواد افزودني به بتن جهت عدم ترك خوردگي و سخت كننده سطحي؛ ۵. آرماتورهاي حرارتي و مش‌هاي فولادي يا پلاستيك سخت.

۱-۱-۳. انواع:

بر اساس نوع مواد تشکیل دهنده، کف سازی به انواع زیر قابل تقسیم است:

  1. فوم بتن يا بتن سبك كفي
  2. بتن سبكدانه LAC (Lightweight Aggregate Concrete)
  3. پلي استايرن همراه با اجراي يك لايه ملات ماسه سيمان روي آن
  4. بتن سخت

۱-۱-۴. کاربردها:

هدف از كف‌سازي، پوشاندن تاسيسات مكانيكي و ايجاد يك سطح تراز براي اجراي نازك كاري كف (سراميك، سنگ، سيمان، پاركت، موزاييك) و يا ايجاد شيب مناسب قبل از ايزولاسيون جهت دفع فاضلاب سطحي مانند سرويسهاي بهداشتي، بامها و … و يا ايجاد يك سطح سخت جهت عبور و مرور وسايل نقليه و ماشين‌آلات در كارگاه‌هاي صنعتي و يا دپوی كالا در انبارها و … و يا موارد فوق همراه با جلوگيري از اتلاف انرژي می‌باشد.

۱-۲. بتن سبک‌دانه (Lightweight Aggregate Concrete):

۱-۲-۱. تعریف:

بتن سبک، نوعي بتن است كه در آن از دانه‌هاي سبك به عنوان اجزاي جامد استفاده مي‌شود.

۱-۲-۲. کاربردها:

از این نوع بتن، جهت شيب‌بندي و كف‌سازي در كاربري‌هاي مختلف (مسكوني، تجاري، اداري و …) و همچنين ساخت بتن‌هاي سبك سازه‌اي و … استفاده می‌شود.

۱-۲-۳. مزایا و معایب:

۱-۲-۳-۱. مزايا

- سبك بودن وزن و در نتيجه كاهش مصرف فولاد يا بتن در اسكلت سازه (هر متر مكعب حدود ۱۳۰۰ كيلوگرم)

- عايق حرارت و صوت

- سهولت اجرا: نياز به پمپ و دستگاه خاصي براي اجراي کف‌سازی ندارد.

۱-۲-۳-۲. معایب

- در صورت دور بودن فاصله محل اجرا از معدن پوكه، هزينه‌هاي حمل افزايش مي‌يابد و در نتيجه هزينه تمام شده زياد مي‌شود.

- قيمت بالای تهيه پوكه صنعتي (در صورت استفاده از پوكه صنعتي)

۱-۲-۴. اجزاي تشكيل دهنده:

۱-۲-۴-۱. آب:

  • تعریف جزء:

معمولا از هر نوع آبي كه فاقد آلودگي به مواد آلي، خاك و روغن‌ها باشد مي‌توان استفاده نمود ولي معمولاً آب قابل شرب بهتر است.

  • شرایط حمل و نگهداری کارگاهی:

مي‌توان از آب لوله‌كشي شهري و يا آبي كه به وسيله تانكر به كارگاه حمل مي‌شود، استفاده كرد. بايد دقت شود كه طي حمل و نقل، آلودگي به روغن و ساير مواد آلي در آب به وجود نيايد و تانكر حمل آب نيز تميز باشد. در كارگاه بايد در مخزن‌هاي درب بسته و تميز نگهداري شود.

۱-۲-۴-۲. سیمان:

  • تعریف جزء:

از انواع سيمان، بسته به نياز می‌توان استفاده کرد ولي معمولاً از سيمان پرتلند نوع ۲ استفاده مي‌شود. تازگي سيمان مورد استفاده كه خواص آن از بين نرفته باشد نیز بسيار مهم است.

  • اصطلاحات بازار و نکات مهم خرید:

در هنگام خريد سيمان، باید به تازگي سيمان (با توجه به تاريخ توليد) دقت کرد و از خريد سيمان كهنه و فاسد خودداري نمود.

  • شرایط حمل و نگهداری کارگاهی:

حمل و تخليه انواع سيمان بايد با دقت صورت گيرد تا كيسه‌هاي سيمان پاره نشود و از اثر باران و رطوبت بر آنها جلوگيري گردد. ظروف حمل سيمان فله (بونكرها) بايد پس از تخليه تميز شوند تا براي محموله بعدي ايجاد آلودگي نكند.

بر اساس بند ۵-۵-۱-۴ مبحث پنجم مقررات ملي ساختمان، انبار كردن سيمان بايد به گونه‌اي صورت گيرد كه رطوبت محیط به آن نرسیده و دسترسي به هر محموله براي انجام آزمايش براحتي صورت گيرد. نگهداري سيمان فله فقط در سيلو مجاز است. در مناطقي كه رطوبت نسبي هوا از ۹۰ درصد بيشتر است، ذخیره و نگهداری سیمان در کیسه، نبايد بيش از ۶ هفته و در سيلوهاي مناسب بيش از ۳ ماه طول بکشد. در غیر این صورت سيمان بايد قبل از مصرف آزمايش شود. مصرف سيمان‌هاي كلوخه شده كه با يك بار غلتاندن كيسه‌هاي آن، نرم نشود، بدون انجام آزمايش‌هاي تعيين كيفيت مجاز نيست. براي حفاظت و انبار كردن سيمان در كارگاه بايد شرايط مندرج در استاندارد ايران شماره ۲۷۶۱ رعايت گردد. چيدن سيمان روي هم به تعداد مجاز صورت بگیرد (حداكثر وزن وارده در رطوبت مطلوب).

۱-۲-۴-۳. پوکه:

  • تعریف جزء:

دانه‌هاي متخلخل و سبكي هستند كه در دو نوع صنعتي و معدني موجود مي‌باشند:

الف) پوكه معدني: از گدازه‌هاي آتشفشاني است كه پس از رسيدن به سطح زمين سرد شده و به صورت دانه‌هاي ريز و درشت متخلخل گرديده و اصطلاح علمي آن پوميس دیسكوريا (سنگ پا) است (شکل ۱ و ۲).

پوكه معدني عايق صوت و حرارت بوده و در رنگهاي مشكي يا قهوه‌اي و سفيد يا خاكستري مايل به سفيد وجود دارد که داراي دانه‌بندي‌هاي متفاوت مي‌باشد. وزن مخصوص آن بسته به ابعاد دانه‌ها و معدن محل استخراج بين ۵۰۰ تا ۹۰۰ كيلوگرم در متر مكعب مي‌باشد و به دو روش خشك و مخلوط با ملات سيمان مصرف مي‌شود كه در قسمت نحوه اجراي كلي توضيح داده شده است.

  • كاربردهاي پوكه معدني: توليد بلوك سبك، توليد بتن سبك، شيب‌بندي و کف‌سازی بام و طبقات، وزن مخصوص پوكه‌ها بسته به نوع دانه‌بندي آن بين ۵۰۰ الي ۹۰۰كيلوگرم بر متر مكعب است (هرچه ريز دانه‌تر باشد سنگين‌تر است).
  • اصطلاحات بازار و نکات مهم خرید:

پوكه‌ها در ابعاد گوناگون به بازار عرضه مي‌شوند كه با توجه به سايز دانه‌ها با نام‌هاي زير شناخته مي‌شوند.

- پوكه ماسه‌اي سايز ۰ الي ۳ ميليمتر جهت توليد بلوك سبك.

- پوكه عدسي سايز ۳ الي ۱۲ ميليمتر جهت توليد بلوك سبك.

- پوكه نخودي سايز ۵ الي ۱۶ ميليمتر جهت کف‌سازی و شيب‌بندي طبقات.

- پوكه بادامي سايز ۱۰ الي ۳۰ ميليمتر جهت شيب‌بندي بام.

در هنگام خرید، با توجه به محل مصرف، از سايز مناسب پوكه استفاده گردد. هر متر مكعب حدود ۴۵۰۰۰ تومان هزینه دارد و از ۱۱ متر مكعب به بالا حمل مي‌شود و هرچه مسافت بيشتر باشد هزينه حمل افزايش مي‌يابد.

  • شرایط حمل و نگهداری کارگاهی:

معمولاً توسط كاميون از معدن به محل مصرف حمل مي‌گردد و هرچه وزن متر مكعب پوكه كمتر باشد، كاميون مي‌تواند حجم بيشتري از پوكه را حمل كند. در مسير حمل بايد روي بار با كاور مناسب پوشيده شده باشد.

LAC 1-1. OLYMPUS DIGITAL CAMERA

شکل ۱. پومیس (پوکه معدنی)

LAC 2.

شکل ۲. استفاده از پوکه‌های معدنی برای کف‌سازی تراس

ب) پوكه صنعتي: عمدتاً از حرارت دادن و انبساط خاك رس در كوره‌هاي گردان با حرارتي حدود ۱۲۰۰ درجه سانتي‌گراد بدست مي‌آيد. از انواع پرمصرف آن ليكا و پرليت مي‌باشد (شکل ۳).

  • مشخصات فنی:

ماده اوليه دانه ليكا نوعي رس مي‌باشد كه ايليت يا مونت موريونيت نام دارد. وزن مخصوص آن بسته به ابعاد دانه‌ها ۳۳۰ تا ۴۳۰ کیلوگرم بر متر مکعب مي‌باشد. سبكي وزن، عايق صوت، جذب آب پايين، تراكم ناپذيري، واكنش ناپذيري، مقاومت در برابر يخ زدگي از ويژگي‌هاي آن است.

  • اصطلاحات بازار و نکات مهم خرید:

در هنگام خريد به وزن مخصوص پوكه دقت شود. پوكه معمولاً به شكل متر مكعبي به فروش مي‌رسد. در هنگام تحويل، حجم پوكه از فرمول زير به دست مي‌آيد:

حجم پوكه = ارتفاع پوكه در اتاق بار × طول اتاق بار كاميون × عرض اتاق بار كاميون

  • شرایط حمل و نگهداری کارگاهی:

در كاميون‌هاي با ابعاد مختلف حمل مي‌شود و در هنگام حمل روي بار پوشيده شود. در كارگاه در محل تميز، دپو شود و تا هنگام مصرف دقت شود كه آلودگي (روغن، خاك، نخاله بنايي و …) به آن نفوذ نكند.

LAC 3.

شکل ۳. پرلیت (پوکه صنعتی)

LAC 4.

شکل ۴. لیکا (پوکه صنعتی)

۱-۲-۵. نحوه اجراي كلي

معمولاً به دو روش اجرا مي‌گردد:

  1. پس از كروم‌بندي سطح مورد نظر، آب، سيمان و ماسه، پوكه را با هم مخلوط مي‌كنيم تا بتن سبك يكنواختي بدست آيد. سپس به محل مورد نظر حمل و پهن مي‌گردد. ايراد اين روش اين است كه به دليل تركيب با آب و سيمان، پوكه خاصيت سبكي و عايق بودن خود را تا حد زيادي از دست مي‌دهد.
  2. اگر سطح مورد نظر داراي ضخامت كمتر از يك سانتي‌متر باشد ( مانند سطوح طبقات) از پوكه نخودي و اگر ضخامت بيشتر از يك سانتي‌متر باشد مثل بام از پوكه بادامي و يا تركيب نخودي و بادامي استفاده مي‌شود.
  • پوكه را بدون اختلاط با متريال ديگري در محل مورد نظر تخليه مي‌كنيم.
  • سطح را شيب‌بندي می‌کنیم.
  • با غلطك يا بشكه سر بسته پر آب چند بار آن را کوبیده تا نشست خود را انجام دهد.
  • يك لايه ملات ماسه سيمان به ضخامت ۳ سانتي‌متر روي آن اعمال می‌کنیم.

مزيت اين روش در اين است كه استفاده از پوكه تنها، بهترين حالت را براي عايق صوتي و حرارتي ايجاد مي‌كند و هزينه كمتري دارد و وزن کف‌سازی كمتر مي‌شود. ولي ايراد آن اين است كه در صورت جابجايي پوكه‌ها روي آن فضاهايي خالي زير ملات ماسه ـ سيمان به وجود مي‌آيد كه موجب ضعف در تراكم و استحكام کف‌سازی مي‌شود.

در کف‌سازی با استفاده از بتن سبك‌دانه با توجه به عبور افراد و مصالح از روي تاسيسات عبوري از كف، لازم است كه با اجراي يك ماهيچه سيماني، از تاسيسات محافظت گردد. ضخامت اين ماهيچه بستگي به پوشش‌هاي عايق روي لوله دارد. جهت آشنايي با نحوه كروم گيري و مطالب مربوط به ناودان به قسمت نحوه اجراي كلي فوم بتن مراجعه شود.

۱-۲-۶. پرسنل و مدت زمان اجرا:

پرسنل مورد نیاز برای اجرای این روش، با توجه به حجم كار متغير است ولي حداقل به ۴ نفر جهت مسؤليت‌هاي زير نياز است:

بالا كشيدن مصالح با بالابر به طبقات (حداقل ۲ نفر)، جابه‌جا كردن مصالح در طبقات با فرقون (حداقل يك نفر)، پهن كردن و پرداخت كردن سطح کف‌سازی (حداقل يك نفر). يك گروه ۴ نفري در يك روز كاري حدود ۶۰ متر مربع کف‌سازی به ضخامت متوسط ۱۰سانتي‌متر را می‌توانند انجام ‌دهند. در صورتي كه نياز به كروم‌بندي نداشته باشد اين متراژ در سطوح محدود و كوچك (مانند سرويس‌ها) كمتر خواهد شد.

۱-۲-۷. دستگاه‌های مورد نیاز برای اجرا:

برای اجرای این روش، معمولاً به دستگاه خاصي نياز نيست ولي گاهي از بتونير استفاده مي‌شود. همچنين براي حمل مصالح از بالابر و يا فرغون استفاده مي‌شود.

۱-۲-۸. هزینه‌ها:

۱-۲-۸-۱. هزینه مواد، مصالح و حمل در واحد معمول:

هزينه مواد، مصالح و حمل در واحد معمول: جدول زیر هزینه‌های اجرای این روش را نشان می‌دهد.

جدول هزينه اجراي پوكه مصالح پوكه (مبالغ به تومان)
مصالح مصرفي در هر متر مكعب پوكه معدني ۳۵۰۰۰
ماسه ۵۰۰۰
سيمان ۱۸۰۰۰ (۱۵۰ kg)
هزينه برق و آب ۱۵۰۰
هزينه كل مصالح مصرفي ۵۹۵۰۰
هزينه اجرايي در هر مترمكعب دستمزد اجرا ———
ماهيچه كشي روي تاسيسات ۲۰۰۰
حمل مصالح به طبقات ۳۰۰۰۰
پخش مصالح در طبقات و ماله‌كشي ۳۰۰۰۰
جمع كل هزينه اجرايي ۶۲۰۰۰
جمع كل مصالح و هزينه اجرايي ۱۲۱۵۰۰

 

بايد دقت شود كه عامل اصلي در تعيين هزينه اجرايي، فاصله تا معادن پوكه مي‌باشد. زيرا مهمترين عامل تعيين كننده قيمت پوكه هزينه حمل است. بنابر اين جدول فوق بايد براي هر پروژه بازبيني گردد. همچنين قيمت پوكه صنعتي تقريباً دو برابر پوكه معدني مي‌باشد كه استفاده از آن را غيرموجه مي‌نمايد ولي در جايي كه نياز به سبك‌سازي بيشتر مي‌باشد، پوكه صنعتي در اولويت است.

۱-۲-۹. شرايط جوی مناسب:

در دماي كمتر از صفر كه امكان يخ زدگي وجود دارد بايد از کف‌سازی اجتناب كرد و با تمهيدات لازم نظير گرم كردن آب، گرم كردن محيط و يا استفاده از مواد ضد يخ و همچنين پوشاندن روي سطح کف‌سازی شده با پشم شيشه و يا خاك اره و غيره را مد نظر قرار داد و در صورت يخ زدن کف‌سازی بتن چسبندگي خود را از دست داده و اصطلاحاً پوسته پوسته مي‌شود و مقاومت مورد نظر را نخواهد داشت. همچنين در محل هاي سر باز در زمان بارندگي بايد از کف‌سازی به جهت شستن لايه سطحي کف‌سازی اجتناب كرد و در صورتي كه بعد از کف‌سازی بارندگي صورت گيرد بايد با استفاده از كاور و .. از کف‌سازی در برابر باران محافظت شود.

۱-۲-۱۰. شرايط نگهداري پس از اجرا:

بايد دقت شود تا زمان سفت شدن کف‌سازی از آمد و رفت روي آن خودداري شود و حداقل ۳ روز مرطوب نگه‌داشته شود. چنانچه کف‌سازی در معرض آفتاب شديد باشد (مانند بام) بايد زمان بيشتري مرطوب نگه داشته شود تا ترك نخورد.

۱-۲-۱۱. توالی اجرا:

بهترين زمان براي اجراي کف‌سازی پس از اجراي كامل تيغه‌چيني‌ها و خاك و گچ و اجراي تاسيسات عبوري از كف و اجراي كانال‌هاي كولر در بام و دورچيني كانال‌ها و داكت‌ها مي‌باشد. بايد دقت شود كه مهمترين عامل اتمام صددرصد اجراي تاسيسات عبوري از كف است كه بايد در کف‌سازی مدفون شود و در صورت در نظر نگرفتن اين عامل نياز به تخريب كف و کف‌سازی مجدد مي‌باشد.

۱-۲-۱۲. کنترل کیفی و فاکتورهای تعیین کننده:

۱-۲-۱۲-۱. اجرای صحیح:

- مقدار مصرف سيمان متناسب با حجم بتن سبك مصرفي باشد. عيار سيمان معمولاً ۱۵۰ كيلوگرم در متر مكعب است.

- نگهداري کف‌سازی و مرطوب نگه‌داشتن آن به درستي انجام شود.

- پس از اجراي تراز روي کف‌سازی منطبق با ترازهاي خواسته شده، باشد كه كيفيت اجراء را نشان مي‌دهد.

- پرت مصالح حداقل باشد (حدود ۲%)

- روي لوله‌هاي عبور از كف كاملاً پوشيده شده باشد. در صورت كروم‌بندي محل اتصال كروم با بتن اصلي پيدا نباشد (يك لايه سيمان روي كروم به صورت يكنواخت اجرا شود).

۱-۲-۱۲-۲. اجرای اشتباه:

- دقت شود كه كليه تاسيسات عبوري از كف قبل از اجراي فوم بتن اجرا شده باشند، در غير اين صورت نياز به تخريب كف مي‌باشد.

- در اين روش امكان آسيب ديدن تاسيسات عبوري از كف در اثر رفت و آمد و حمل مصالح بسيار زياد است. بنابراين دقت شود كه تاسيسات در هنگام کف‌سازی آسيب نبيند.

- آب‌دادن کف‌سازی حتماً انجام شود. در غير اين صورت كف مقاومت لازم را نداشته و در اثر راه رفتن اصطلاحاً پوسته پوسته شده و از هم مي‌پاشد.

- در سطح بتن كف ترك‌ها حداقل باشد.

- سطح بتن اجراء شده يكنواخت بوده و هيچ كجا از ۳ سانتي‌متر كمتر نباشد.

- در سطوح بزرگ توالي اجراء رعايت گردد و محل اتصال مقاطع مختلف كاملاً درزگيري شده باشد (اجرا دو تكه نباشد).

- اجراي تراز صحيح در كف‌هايي كه بناست پاركت يا كف پوش شود، بسيار حائز اهميت است.

۱-۲-۱۳. قراردادها، ضمانت‌های لازم و حدود تخفیف:

فرمت قرارداد به طور كلي شامل مشخصات كارفرما و پيمانكار و آدرس قانونی آن و شماره تماس، مبلغ قرارداد و نحوه پرداخت، مدت قرارداد، شرايط فسخ قرارداد، حل اختلاف و ضمانت اجراي كار، ايمني و … كه در مورد فوم بتن با توجه به اجراي سريع آن معمولاً پرداخت پس از انجام كار و با كسر ۱۰% درصد حُسن انجام كار صورت مي‌پذيرد و حدود تخفيف ۱۰ % مي‌باشد.