۱. نما

۱-۱. كليات

۱-۱-۱. تعریف کلی:

در لغت‌نامه دهخدا به صورت ظاهری هر چیزی که در معرض دید است، نما می‌گویند. در ساختمان‌سازی به سوی بیرونی یک ساختمان، نما گفته می‌شود. در حقیقت نما به ظاهر بیرونی ساختمان و قسمت‌هایی از ساختمان گفته می‌شود که از خارج ساختمان رویت می‌شود. یا به عبارت دیگر، نما ضلعی از ساختمان است که در معرض دید عموم و در تماس با فضاهای عمومی شهر قرار دارد. نقش نما، تفکیک زندگی خصوصی از زندگی شهری است. نماها تعریف‌کننده فضای خیابان و یا میدان بوده و به همین دلایل از اهمیت و حساسیت بیشتری برخوردارند چراکه در حقیقت نما جزئی از بدنه شهری است.

۱-۱-۲. اجزاء:

معمولا نمای ساختمان از لایه خارجی که ممکن است سنگ، سرامیک، ورق، آجر و … باشد به همراه ملات ماسه سیمان یا زیرسازی فلزی متصل به سازه با جوش، تشکیل شده است.

۱-۱-۳. انواع:

نماها را می‌توان بر حسب متریال به کار گرفته شده در آنها و نحوه اجرا به انواع گوناگونی که برخی از آنها در زیر اشاره شده است، تقسیم کرد:

- نمای آجری

- نمای سنگ

- نمای کامپوزیت

- نمای سرامیک

- نماهای سیمانی که انواع مختلف دارد.

۱-۱-۴. کاربردها:

- حفاظت که اولین و قدیمی‌ترین وظیفه نما است و عبارت است از محافظت ساکنین و سازه ساختمان در مقابل تهدیدهای بیرونی مانند عوامل جوی نامساعد مانند سرما و گرما، باد، جانوران، سر و صدا و …

- ایجاد ارتباط بین درون و بیرون ساختمان جهت ورود نور و هوای تازه از طریق درب و پنجره‌ها که عنصری از نما محسوب می‌شود و همچنین ایجاد دید محیط بیرون برای ساکنان داخل ساختمان.

- جزئی از یک فضای شهری است و بنابراین نمادی از تاریخ و تمدن ساکنان شهر می‌باشد.

- انسان بصورت فطری زیبایی را دوست داشته و به سمت آن جذب می‌شود. بنابراین ایجاد نماهای هنری و خلاقانه و زیبا باعث ایجاد احساس خوب و نشاط در ساکنان ساختمان شده و آنها را به زندگی در آنجا جذب و علاقمند می‌کند.

۱-۲. نمای سنگی

۱-۲-۱. تعریف:

نمای سنگی به نمایی گفته می‌شود که پوشش نهایی آن از سنگ‌های طبیعی می‌باشد (شکل ۱).

۱-۲-۲. کاربردها:

ویژگی‌های منحصر به فرد و خواص فیزیکی و شیمیایی سنگ‌ها و همچنین در دسترس بودن آنها باعث شده که به عنوان یکی از مصالح با دوام و پر کاربرد در ساختمان سازی در قسمت‌های مختلف داخلی و خارجی و کف‌ها کاربرد داشته باشد.

Stone Facade 1-1. Stone Facade 1-2.

شکل ۱. استفاده از سنگهای طبیعی برای نمای ساختمان‌ها به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد فیزیکی و شیمیایی آنها گسترش بسیار زیادی پیدا کرده است.

۱-۲-۳. مزایا و معایب:

۱-۲-۳-۱. مزایا:

- تولید آسان و در دسترس بودن

- رنگ های طبیعی و مقاوم در برابر اشعه UV

- مقاومت در برابر آتش سوزی و ضربه

- تنوع مناسب

- دوام زیاد در صورت انتخاب صحیح

۱-۲-۳-۲. معایب:

- در انواع گرانیتی و صیقلی چسبندگی آن به نما کم است و باید با تمهیدات خاص کار شود.

- وزن زیاد برخی از انواع که باعث افزایش وزن ساختمان می‌شود.

- در صورت انتخاب ناصحیح نوع سنگ در برابر عوامل محیطی آسیب پذیر می‌شود.

۱-۲-۴. اجزاء تشکیل دهنده:

  • مشخصات فنی:

سنگهای ساختمانی بر اساس موارد مختلف تقسیم بندی می‌شوند که عبارتند از:

- بر اساس وزن مخصوص: سنگهایی که وزن مخصوص آنها بیش از ۸/۱ گرم بر سانتیمتر مکعب است را سنگهای سنگین وزن و سنگهایی که وزن مخصوص آنها کمتر از این مقدار ‌باشد را سنگ‌های سبک وزن می‌گویند.

- بر اساس مقاومت فشاری: سنگهایی که مقاومت فشاری آنها بین ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ مگا پاسکال است را سنگهای سنگین و سنگهایی که مقاومت فشاری آنها از ۴ تا ۲۰۰ مگا پاسکال است را سنگهای سبک می‌گویند.

- بر اساس ضریب نرم‌شدگی: اگر مقدار ضریب نرم شدگی بین ۶/۰ تا ۱ باشد برای احداث ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در ادامه به بررسی بعضی از انواع پر کاربرد سنگ‌های ساختمانی می‌پردازیم:

- سنگ تراورتن (Travertine Stone): این سنگ‌ها با توجه به خصوصیاتی که دارند سنگ مناسبی برای نمای داخلی و خارجی ساختمان می‌باشند. وجود خلل و فرج باعث افزایش چسبندگی این سنگ در نمای ساختمان می‌شود و همچنین چگالی پایین آن باعث کاهش وزن ساختمان می‌شود (شکل ۲). اما قالب این سنگ‌ها بعد از قرار گرفتن در معرض تابش خورشید، مقداری از رنگ خود را از دست می‌دهند و به روشنی می‌گرایند. این سنگ‌ها دارای تنوع رنگی مناسبی می‌باشند (شکل ۳). از معایب این سنگ‌ها، کم بودن مقاومت سایش و وجود سوراخ‌های ریز بعد از فراوری می‌باشد. ولی جذب آب پایین و کم بودن ضریب انبساط و وجود تخلخل و چگالی کم از مزایای این نوع سنگ می‌باشد.

از دیگر کاربردهای سنگ تراورتن می‌توان به سنگ فرش برای کف سالن‌ها اشاره کرد. تراورتن‌ها نسبت به سایر سنگ‌ها مقاومت خوبی در برابر سرما، گرما، اشعهUV و رطوبت دارند (شکل‌های ۴ تا ۶).

این نکته نیز حائز اهمیت است که در دو دهه اخیر با توجه به پیشرفت ماشین آلات استخراج و فرآوری سنگهای ساختمانی، معادن سنگ ساختمانی، بخصوص تراورتن دارای گسترش چشمگیری در ایران شده است. در نتیجه کارخانجات سنگبری که سنگ تراورتن را فرآوری می‌کنند نیز تعدادشان افزایش یافته است. سنگ تراورتن با توجه به تنوع زیادی که در رنگ و در طرح‌های زیبای طبیعی در خود دارد توانسته جایگاه ویژه‌ای در بین سایر انواع سنگها به خود اختصاص دهد. آهکی بودن و تخلخل سنگ تراورتن که یکی از شاخصه‌های آن نیز به شمار می‌رود، کمک می‌کند تا به خوبی با سیمان چسبندگی ایجاد کند و در نتیجه ماندگاری آن روی نما به خوبی حفظ شود. به همین جهت استفاده از انواع سنگ تراورتن برای نمای خارجی رواج بیشتری پیدا کرده است.

Stone Facade 2-1. Stone Facade 2-2.

شکل ۲. وجود خلل و فرج باعث افزایش چسبندگی سنگهای تراورتن در هنگام کار می‌شود.

Stone Facade 3-1. Stone Facade 3-2. Stone Facade 3-3. Stone Facade 3-4. Stone Facade 3-5.

شکل ۳. سنگهای تراورتن دارای تنوع رنگی بسیاری می‌باشند که همین موضوع باعث کاربرد گسترده آنها در نماسازی ساختمان‌ها شده است.

Stone Facade 4-1. Stone Facade 4-2.

شکل ۴. استفاده از سنگهای تراورتن در نماسازی داخلی سالن و آشپزخانه

Stone Facade 5.

شکل ۵. رنگهای متنوع سنگهای تراورتن کاربرد آنها را در کلیه قسمتهای ساختمان از جمله حمام، باعث شده است.

Stone Facade 6-1. Stone Facade 6-2.

شکل ۶. به دلیل مقاومت مناسب سنگهای تراورتن از آنها در کف سازی داخل و خارج ساختمان‌ها نیز استفاده می‌شود.

سنگ مرمریت: این سنگها نسبت به سنگ‌های تراورتن چگالتر و بدون تخلخل می‌باشند و بیشترین کاربرد آنها در سنگفرش، کف و پله‌ها می‌باشد. نمونه‌هایی از بهترین و پر مصرف‌ترین این سنگ‌ها، مرمریت هرین، خوی، کاشمر، نمین و … می‌باشد.

این سنگ که کاملاً سنگ شناخته شده‌ای محسوب می‌شود، در بازه‌ای از سنگهای آهکی تا ماسه‌سنگ‌ها قرار دارد. بعضی از آنها جزء دسته سنگهای رسوبی و بعضی سنگهای دگرگونی محسوب می‌شوند.

آن دسته از مرمریت‌ها که جزء ماسه سنگها محسوب می‌شوند به طور معمول از دانه‌های کوارتز تشکیل شده‌اند و به وسیله مواد سیمانی به هم متصل شده‌اند. ماسه‌سنگها ساختاری لایه لایه دارند و در تمام آنها رگه‌ها را می‌توان مشاهده کرد. دانه‌های تشکیل دهنده ماسه سنگها از حدود هفتاد میکرون تا چهار میلیمتر قابل مشاهده است که با درشت شدن دانه‌ها به «کنگلومرا» تبدیل می‌شوند. این قطعات ریز و درشت توسط ماده دیگری که نقش سیمان را بازی می‌کند بهم می‌چسبند. در میان این سیمانها، سیمان سیلیسی با دوام‌ترین آنهاست. اکسید آهن نیز سیمانی قوی است. اما احتمالاً نسبت به سیلیس ضعیف‌تر است. ضمن اینکه باعث رنگی شدن سنگ می‌شود. سیمان رسی دارای معایبی است. رس چسباننده با قدرتی نیست، بعلاوه موجب جذب رطوبت سنگ می‌شود. لذا سنگ را در برابر یخبندان آسیب‌پذیر می‌کند. همیشه ماسه‌سنگهای سخت و با جذب آب کم، دارای عمر زیادی هستند. اما انواع نرم‌تر آن ممکن است در اثر یخبندان خراب شوند. همانطور که گفته شد، رگه‌های رسی در سنگ، نقطه ضعف به شمار می‌روند. جرم حجمی ماسه سنگها معمولا ً حدود ۶/ ۲ تن بر متر مکعب است. ماسه سنگ‌ها از نقطه نظر جذب آب دامنه گسترده‌ای دارند. انواع سخت و متراکم آن، کمتر از ۱% جذب آب دارند. مقاومت فشاری آن بین ۶۰ تا ۸۰ مگاپاسکال است. بسیاری از ماسه‌سنگها بر اثر قرار گرفتن در معرض جو و به علت اکسیداسیون ترکیبات آهنی موجود در آنها دچار تغییر رنگ می‌شوند. این تغییر رنگ لزوماً نشانه تخریب سنگ نیست، چرا که گاهی موجب زیباتر شدن سنگ می‌شود.

قسمتی دیگر از مرمریت‌ها سنگهای آهکی هستند. این مرمریت‌ها همیشه لایه لایه‌اند. لذا گاهی مرمریت‌ها سنگ آهک ریزدانه نیز نامیده می‌شوند. این سنگها غالباً درزه یا رگه دارند و بیش از سنگهای نوع ماسه سنگ، در آبهای سطحی قابل انحلال‌اند. سنگ آهک‌ها دارای بافت متغیری بوده ولی اکثر آنها ریز دانه‌اند. آنهایی که درشت دانه هستند، متشکل از بلورهای درشت یا قطعات فسیل‌اند. انواع ریزدانه قابلیت پرداخت بهتری دارند و پایداری آنها در برابر هوازدگی بیشتر است. سنگهای آهکی معمولاً سخت نیستند، در حالی که سنگ آهک‌های متراکم معمولا ً سخت و انواع متخلخل آن سست هستند. انواع مختلف سنگ آهک متراکم سخت، دارای جذب آب پایین و کمتر از ۲% هستند اما در انواع دیگر با چگالی کمتر که به عنوان سنگ ساختمانی نیز قابل استفاده‌اند، جذب آب بیشتری نیز دیده شده است. یعنی حدود ۴ تا ۱۲ درصد که اصطلاحاً به آنها لایم‌استون (Limestone) گویند. سنگ آهک با داشتن جرم حجمی زیاد، در برابر قلیایی‌ها مقاوم است.

مرمریت‌ها در فضای خارجی: نوع ترکیب کانی‌ها و اجزاء تشکیل دهنده مرمریت‌ها طوری است که اکثراً سریع دچار هوازدگی در سطح و عمق می‌شوند و به همین دلیل مصرف این سنگ‌ها در فضای آزاد پیشنهاد نمی‌شود. چرا که در مدت زمان کمی ابتدا سطح آن دچار هوازدگی می‌شود و سپس با نفوذ آب در رگه‌های این سنگها شاهد خوردگی و حل شدن آهک‌های کناری درزها خواهیم بود. هنگام یخ زدگی و افزایش حجم، کم کم نمای آن دچار ترک‌های عمیق می‌شود. مرمریت‌هایی که از جنس سنگ آهک هستند، ابتدا با فرآیند انحلال هوازده می‌شوند. تأثیر باران یا آبهای سطحی ممکن است کند و تدریجی رخ دهد، ولی حتماً رخ می‌دهد. این تاثیر احتمالاً به شکل کاملاً غیر یکنواخت خود را نشان خواهد داد. اگر بخشی از سنگ، سیلیسی شده باشد، این قسمت‌ها در برابر فرآیند انحلال بیش از بخش‌های کربناتی مجاور مقاومت می‌کنند و ظاهر سنگ به صورت غیر یکنواخت و آبله‌رو می‌شود. گاهی دیده شده که سطح این سنگها پوسته پوسته شده، از سنگ اصلی جدا شده‌اند. بنابراین استفاده از سنگهای مرمریت برای فضاهای خارجی مناسب نیست مگر اینکه سنگ بسیار ضخیم باشد (بیشتر از ۴ سانتیمتر) آن هم در نوع سیلیسی و محکم تا این ضخامت مانع نفوذ آب و خوردگی سنگ شود و موجب تاخیر در ترک‌های عمیق گردد و همچنین سطح سنگ ساب نخورده باشد مثلا تیشه‌ای یا بادبر باشد و یا به هر روش دیگر غیر براق شده باشد.

در این صورت چنانچه حتی سطح سنگ دچار هوازدگی شود به علت غیر صاف و غیر براق بودن سنگ، چندان به چشم نمی‌آید. مثال معروف آن برج آزادی است که در آن از مرمریت شهیادی استفاده شده است، آن هم با سطحی غیر براق و به صورت ناصاف و ضخیم و یا استفاده‌هایی که از سنگهای مرمریت گندمک در فضای خارجی می‌شود، می‌تواند نمونه‌ای از استفاده مناسب این سنگ باشد. معمولاً این سنگ را به صورت تیشه‌ای یا سند بلاست یا بادبر استفاده می‌کنند که سطحی غیر براق دارد و کمترین ضخامت مورد استفاده در آنها نیز ۵/۲ سانتیمتر می‌باشد یکی از اشتباهات رایج در استفاده از سنگ مرمریت همین استفاده نامناسب آن در فضاهای خارجی است.

مرمریت‌ها در فضای داخلی: یکی از بهترین و به‌جاترین استفاده از سنگهای مرمریت، به کارگیری در فضای داخلی است. مرمریت کاملاً برای ایفای چنین نقشی مستعد است و امتحان خوبی در این زمینه پس داده است. جلوه و زیبایی سنگ مرمریت به محض ورود به ساختمان از بدنه لابی کف، راه پله، کف واحدها شروع می‌شود. انواع رنگها به خصوص کرم استخوانی، رنگهای سبز، قرمز، قهوه‌ای، بژ، سیاه، خاکستری و تقریباً هر رنگی در مرمریت‌ها پیدا می‌شود.

غیر از تنوع رنگ، زیباترین نقشها را هم می‌توانید روی مرمریتها پیدا کنید. این خاصیت به همراه ساب‌پذیری مناسب، باعث شده مرمریت برای فضای داخلی پیشنهادی بهینه به معنای واقعی باشد. چرا که در فضای داخلی سرما وگرما، برف و باران، تهاجم مواد خورنده، سایش و ضربه جدی وجود ندارد. در عوض کارکرد رنگ و معماری گرم و خودمانی در فضای داخلی بسیار مطلوب است. چنانچه این سنگها توسط ماستیک‌ها و رزین‌های مخصوص آن فرآوری شوند، می‌توانند تا حد بسیار زیادی قابلیت‌های خود را افزایش دهند و همان طول عمر مورد نیاز ما را داشته باشند.

سنگهای مرمریت هم انواع ضعیف و قوی دارند. این قوت و ضعف را با روشهای مختلفی می‌توان تشخیص داد. تجربه شخصی، سؤال از فروشندگان سنگ، استفاده از جداول مقاومت فشاری و سایشی و بازدیدهای موردی می‌تواند شما را به نتیجه مطلوب برساند. برای کف راه پله و فضاهای مشاع لازم است از مرمریت‌های محکم‌تر و مقاومتری استفاده کرد. همینطور اگر برای قسمتهای عمومی یک بیمارستان یا یک فضای عمومی در حال انتخاب سنگ مرمریت هستیم، باید به این مسأله توجه جدی داشته باشیم. در هر صورت با وجود تمام معایب وارد به سنگهای مرمریت، به راحتی نمی‌توان از خیر آنها گذشت. مثلاً سنگ مرمریت کرم استخوانی دهبید یکی از انتخابهای زیبا و عامه‌پسند است. از مهمترین سنگهای مرمریت ایران می‌توان به مرمریت‌های دهبید، کاشمر، آباده، صلصالی، گندمک، کِرِم کرمان، بجستان، هرسین، خوی، ارومیه و بسطام، اشاره کرد. از این سنگ‌ها می‌توان به عنوان ابزار سنگی و هر نوع مصنوعات سنگی استفاده کرد. بهتر است که این مصنوعات در داخل ساختمان استفاده شوند. همانطور که گفته شد چنانچه استفاده از مرمریت‌ها در فضای خارجی مد نظر است باید دو شرط استفاده از آنها در فضای خارجی رعایت شود.

تفاوت مرمر با مرمريت: مرمريت نوعي سنگ آهک رسوبي است در حالي که سنگ مرمر نوعي سنگ آهک حاصل از دگرگوني مي باشد. از نظر تجاري سنگ چيني به سنگ‌هاي سفيد كله قندي گفته مي‌شود، كه داراي سختي بسيار بالا مي‌باشد اما از نظر علمي چيني يا كريستال به سنگ آهكي كه در اثر افزايش فشار حرارتي ناشي از تزريق ماگماي داغ يا فشار بالا دچار تبلور دوباره شده‌اند اطلاق مي‌شود.

تراورتن نوعي سنگ آهكي است كه داراي منشاء شيميايي بوده و از ته نشين شدن كربنات كلسيم نزديك چشمه‌ها، غارها و حوضچه‌هاي مردابي به وجود مي‌آيد. اين سنگ بيشتر به رنگ كرم، زرد، قهوه‌اي، خاكستري و سفيد است. بافت آن متخلخل بوده و به صورت لايه لايه نيز وجود دارد. وجود حفره‌هاي سنگ به دليل خروج گازها به هنگام ته نشين شدن و در پاره‌اي از موارد تجزيه گياهان است. بيشتر آهکهاي تراورتن در رابطه با فعاليت چشمه‌هاي آب گرم وتحت مکانيزم دگرساني تشکيل شده‌اند.

مرمر يك سنگ دگرگوني است كه در شرايط دگرگوني ناحيه‌اي همراه با تبلور مجدد كاني‌هاي اوليه سنگ تشكيل مي‌شود. اين كاني‌ها معمولاً كاني‌هاي كربناته مانند كربنات‌هاي كلسيم و منيزيم هستند. سنگ مرمر مي‌تواند از كلسيت، دولوميت، منيزيت و آراگونيت تشكيل شده باشد. بنابراين مرمر الزاماً همان آراگونيت نيست.

از لحاظ زمين‌شناسي سنگ مرمر به سنگ آهک دگرگونه و به نام ماربل (Marble) و انیکس (Onyx) گفته می‌شود ولي از لحاظ تجاري به نام سنگ مرمر و مرمريت و با ترکيب سنگ آهک دگرگونه يا غیر دگرگون و دولوميت مي‌باشد. مرمريت درشت بلور، سفيد يا خاكستري روشن تا كرم را اصطلاحاً سنگ چيني مي‌نامند.

آراگونيت يکي از عمده‌ترين کاني‌هاي کربناته است. سيستم ارتورومبيک با بلورهاي سوزني و با کلسيت پلي مورف است يعني هر دو داراي ترکيب يکسان اما ساختار بلوري متفاوت هستند. اين کاني در زمان‌هاي طولاني زمين شناسي پايدار نيست و به کلسيت تبديل می‌شود.

- سنگ مرمر (Marble stone): سنگ‌های مرمر با نام تجاری انیکس و از کلمه یونانی marmoros به معنی درخشان آمده است. سنگ مرمر نوعی آهک است که به رنگهای مختلف یافت می‌شود. این سنگها در برگیرنده کانی‌های مختلف و رنگارنگ بوده که از خصوصیات اساسی آنها رنگ زیبا و جلای خوب می‌باشد. این سنگها قابلیت صیقل پذیری بالایی داشته و تا حد جلای آیینه‌ای صیقل پذیرند. از زمان قدیم تا کنون در ساختمان سازی کاربرد داشته‌اند.  به طور خاص در نمای داخلی، دکوراسیون، پله‌ها، ستون و کف به کار می‌روند. سنگ‌های مرمر در تزئین ساختمانهای بزرگ و مجسمه‌ها مواد اولیه منحصر به فرد بوده و بین ۱۵ الی ۲۰ سال اخیر سنگهای تزئینی و قیمتی به علت افزایش روزافزون صنایع مختلف جواب‌گوی نیازهای آنها نبوده است. وجود ناخالصی در سنگ، ترکیبات رنگی مختلفی را در مرمر ایجاد می‌کند. به عنوان مثال ترکیبات آهنی باعث ایجاد رنگ عسلی؛ ترکیبات لیمونیت، رنگ زرد و عدم وجود ناخالصی، رنگ سفید را تشکیل می‌دهد. بارزترین خصوصیت سنگ‌های مرمر گذردهی نور می‌باشد. سنگ مرمر جذب آب تقریبا برابر صفر دارد. چگالی این سنگ مطلوب و مقاومت سایشی بالایی دارد و یکی از بی نقص‌ترین و محبوب‌ترین سنگ‌های طبیعی به شمار می‌آید (شکل‌های ۷ تا ۱۱).

- سنگ لایم استون (Limestone): این گونه سنگ‌ها به نسبت سنگهای تراورتن و مرمریت به لحاظ زمین شناسی جوانتر بوده و در معرض فشار و دمای بالا قرار نگرفته‌اند. از این رو سنگ‌های کاملاً رسوبی محسوب می‌شوند. این سنگ‌ها به نسبت مرمریت و تراورتن بیشترین جذب آب را دارند و در مقابل فرسایش مقاومت کمتری دارند. نمونه‌هایی از پر مصرف‌ترین سنگ‌های لایم استون عبارتند از : سنگ سمیرم، کوه سفید قم، اسلام آباد و … مزایای این سنگ قیمت مناسب و یکدستی در رنگ آن است و جذب آب بالا و مقاومت کم در برابر فرسایش از معایب آن است. از این رو این سنگ‌ها تنها برای مکانهای دور از رطوبت و فرسایش می‌توان توصیه کرد. بهترین مکان کاربرد آن کنار راه پله‌ها (بغل پله‌ها) و دیواره پارکینگ می‌باشد (شکل ۱۲).

Stone Facade 7-1. Stone Facade 7-4. Stone Facade 7-3. Stone Facade 7-2.

شکل ۷. سنگ‌های مرمر به دلیل ترکیب کانی شناسی متفاوت، به رنگها و طرح‌های متنوعی دیده می‌شوند.

Stone Facade 8-1. Stone Facade 8-2.

شکل ۸. از سنگهای مرمر با در نظر گرفتن رنگ و طرح و نیز صخامت مناسب آن می‌توان در قسمتهای مختلف آشپزخانه استفاده نمود.

Stone Facade 9-1. Stone Facade 9-2.

شکل ۹. استفاده از سنگ‌های مرمر در سرویس‌های بهداشتی و حمام

Stone Facade 10-1. Stone Facade 10-2.

شکل ۱۰. استفاده از سنگ‌های مرمر برای کف‌ در قسمت‌های مختلف ساختمان به دلیل مقاومت بسیار آن

Stone Facade 11-1. Stone Facade 11-2.

شکل ۱۱. کاربرد گسترده سنگ‌های مرمر در نماسازی دیوارهای داخلی قسمت‌های مختلف ساختمان

Stone Facade 12-1. Stone Facade 12-2.

شکل ۱۲. استفاده از سنگ‌های لایم استون در دیوارها و نمای خارجی ساختمان‌ها

سنگ گرانیت (Granite): این سنگ‌ها از مواد حاصل از فوران آتشفشانی تشکیل شده‌اند و به دو گروه آذرین درونی و بیرونی تقسیم می‌شوند. سنگ‌های آذرین درونی نسبت به آذرین بیرونی درشت بلورترند. سنگ‌های گرانیتی پس از آنکه در کارخانه بریده و فراوری شدند در معرض فرایند اکسیداسیون قرار گرفته و با توجه به اینکه قالب گرانیت‌ها حاوی کانی‌های فلزی هستند دچار تغییر رنگ جزئی یا زیاد، می‌شوند. با توجه به اینکه صحبت هایی در مورد تشعشع دار بودن آن که موجب تولید گاز رادون می‌شود و برای سلامتی انسان مضر می‌باشد، مطرح است، برای داخل ساختمان و اماکن در بسته مناسب نیست و همچنین به دلیل عدم وجود تخلخل و چگالی بالا و کم بودن چسبندگی برای نما نیز باید با تمهیدات خاص مصرف شود. بهترین مکان برای استفاده از سنگ‌های گرانیت، فضای پارکینگ، کف حیاط، اپن آشپزخانه و سنگ پله و به طور کلی کف‌های پر رفت و آمد می‌باشد (شکل‌های ۱۳ تا ۱۶).

بيشتر گرانيت‌ها سخت و چگال هستند و به اين ترتيب جزء مصالح با دوام ساختماني قرار مي‌گيرند. در برابر نفوذ آب و اثر ضربه مقاومند و محيط‌هاي صنعتي را به خوبي تحمل مي‌نمايند. ظاهر گرانيت متأثر از كار انجام شده بر روي سطح نهايي آن است كه ممكن است چكشي، كلنگي، تيشه‌اي يا صيقلي باشد. بهترين نماي سنگ گرانيت حالت صيقلي آن است كه زيبايي رنگ و انعكاس كريستال‌هاي آن را نمايش مي‌دهد. سطح گرانيت بر اثر حرارت و تفاوت ضريب انبساط و انقباض بين اجزاي كريستالي مختلف آن به صورت سوخته در مي‌آيد. استفاده تلفيقي از گرانيت صيقلي و سوخته در ساختمان به علت تضاد، زيبايي جالبي پديد مي‌آورد. در ايران معادن بسياري وجود دارد كه سنگ‌هاي گرانيت با رنگ‌هاي مختلف از آنها استخراج مي‌شوند. سنگ گرانيت به علت هزينه سنگين استخراج، برش و صيقل، نسبتاً گران است به همين دليل بيشتر در نماي ساختمان هاي مهم به كار برده می‌شود. از اين سنگ براي كف سازي، پياده روسازي و راه سازي نيز استفاده مي‌گردد.

سنگ چيني در ايران

مرمريت درشت بلور، سفيد يا خاكستري روشن تا كرم را اصطلاحاً “سنگ چيني” مي‌نامند. معادن چيني تنگ حنا (نیريز-استان فارس)، نجف آباد، كريستال و چيني اليگودرز و لاي بيد و گدار سرخ ناحيه موته، از معادن معروف سنگهاي چيني ايران هستند. مرمريت‌ها به صورت سنگ‌هاي دگرگون شده سفيد، خاكستري و رنگي با تبلور دوباره، درخشندگي و شفافيت خاصي دارند. اين نوع سنگها كه از متامورفيسم سنگهاي آهكي اوليه حاصله شده‌اند، برحسب درجه متامورفيسم و رشد كريستالها، ممكن است سنگهاي تزئيني مختلفي را با نام‌ها و بافتهاي متفاوت ريز و درشت تشكيل دهند. از لحاظ تقسيم‌بندي علمي سنگهاي چيني در گروه دگرگوني از انواع سنگهاي تزئيني قرار مي‌گيرند.

- سنگ چینی (کریستال): توده سنگهای آهکی یا دولومیتی هستند که در اثر عوامل درونی، نظیر درجه حرارت و فشار، دوباره متبلور شده‌اند و از این رو جزء سنگهای دگرگون به شمار می‌روند. سنگهای چینی در نقاط مختلف از نظر میزان دگرگونی و بعضی ترکیبات شیمیایی متفاوت هستند. سنگ چینی اغلب دارای بلورهای درشت است. این بلورهای درشت وجه تمایز سنگ چینی با سنگهای کربناتی رسوبی است. از نظر ساختمان درونی سنگ و دانه بندی کریستال سنگ، یک معدن با معدن دیگر متفاوت است. کانی اصلی تشکیل دهنده اغلب چینی‌ها کلسیت است. همچنین سنگهای چینی دارای کانی‌هایی مانند کوارتز، هماتیت، پیریت و … نیز هستند. در بعضی از سنگهای چینی کوارتز وجود دارد که با افزایش آن میزان سختی سنگ زیادتر می شود. اگر سنگ چینی کاملا ً خالص باشد دارای رنگ سفید و درخشندگی است. رنگ خاکستری روشن تا سیاه در این سنگها نشان دهنده وجود مواد کربن‌دار در آنهاست. رنگهای سبز معمولا ً توسط کلریت یا سیلیکات‌های دیگر تولید می‌شوند. رنگ صورتی و قرمز به علت وجود ذرات بسیار ریز پراکنده هماتیت و یا کربنات منگنز و رنگ زرد و کرم بر اثر وجود لیمونیت است.

Stone Facade 13-1. Stone Facade 13-2.

شکل ۱۳. سنگ گرانیت قبل از صیقل‌یافتن و فراوری برای دیوارسازی پارک‌ها و فضاهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد

Stone Facade 14-1. Stone Facade 14-2.

شکل ۱۴. از سنگ گرانیت برای سنگ اطراف سینک در آشپزخانه‌ها و نیز نمای داخلی آشپزخانه استفاده زیادی می‌شود

Stone Facade 15-1. Stone Facade 15-2.

شکل ۱۵. استفاده از رنگها و طرح‌های متنوع سنگ گرانیت در کف ساختمان

Stone Facade 16-1. Stone Facade 16-2.

شکل ۱۶. از سنگ گرانیت در کف راه‌پله‌ها و نیز کف ساختمان‌های اداری و مسکونی استفاده می‌شود.

جذب آب در سنگهای چینی یا سنگ آهک متبلور معمولا ً کمتر از ۱% است. وزن مخصوص آن ۷/ ۲ تن بر متر مکعب است و از مقاومت متوسطی برخوردار است. سنگ چینی مقاومتی بین ۱۹ تا ۱۴۰ مگاپاسکال دارد. مقاومت فشاری متوسط آن نیز در حدود ۱۱۰ مگاپاسکال است. مقاومت خمشی آن بین ۶ تا ۱۵ مگاپاسکال و مقاومت کششی آن به طور متوسط ۴ مگاپاسکال است. تخلخل این سنگ بسیار کم و بین ۳ /۰ تا ۲/ ۱ درصد است.

- سنگ ديوريت (Diorite):: از ديوريت براي سنگ نما، سنگ پله و كف و نيز در جاده سازي استفاده مي‌كنند. رنگ اين سنگ خاكستري، خاكستري تيره و گاهی خاكستري مايل به سبز است.

- سنگ گابرو (Gabbro): از گابرو به علت استحكام و مقاومت آن در برابر هوازدگي براي سنگ نما، كف، پل و تونل استفاده مي‌كنند. رنگ گابرو خاكستري مايل به سبز، سبز و گاهي سياه رنگ است.

- سنگ كوارتزيت (Quartzite) : ماسه سنگي دگرگون شده است كه سيمان سيليسي دارد. مصارف آن در بخشهاي خارج و داخل ساختمان، پل‌ها وتونل‌ها مي‌باشد (شکل‌های ۱۷ و ۱۸).

سنگ چینی در نمای خارجی: استفاده از سنگ چینی برای نما و فضای خارجی کاملاً فنی و صحیح است. سنگ چینی از لحاظ جذب آب و چسبندگی دوغاب بین گرانیت و تراورتن است. نه به اندازه ی تراورتن جذب کننده دوغاب و نه به اندازه گرانیت نچسب است.

در ایران استفاده از این سنگ برای نما از قدیم رایج بوده است. سنگ چینی نمای اصلی بسیاری از ساختمانهای قدیمی به خصوص در مناطق گرمسیر است. چرا که رنگ روشن آن باعث می‌شود تا گرمای زیادی جذب نما نشود و ساختمان از گرمای زیاد در امان باشد. مقاومت این سنگ در مقابل هوازدگی سطحی و عمقی به طور متوسط خوب و قابل اعتناست و در بعضی از معادن، سنگ چینی می‌تواند با تراورتن و گرانیت هم رقابت کند.

انواع تیشه:

از قدیم مرسوم بوده که سطح روی سنگ را با ابزار تیشه که روی آن به حالت ناخن درآمده، تیشه‌ای کنند. این کار به دلایل مختلف انجام می‌شده است. در صورت استفاده سنگ در کف از میزان لیزی سطح کاسته و ایجاد اصطکاک می‌شود. این کار معمولاً در کف فضاهای عمومی و یا روی پله‌ها انجام می‌شود. گاهی اوقات، تیشه دستی روی سنگ‌های نما هم صورت می‌گیرد. این کار بیشتر روی سنگ‌های تراورتن و یا بعضی از انواع سنگ‌های همانند سنگ سمیرم انجام شده است. در واقع با این کار به چند هدف می‌رسیدند.

سنگ‌ تیشه‌ای معمولاً دارای بافت یکسان و یکنواختی است. چنانچه سنگ‌های تراورتن ساب بخورد نقش اصلی خود را کاملاً مشخص و نمایان خوهد کرد. حال اگر این نقش نمایان و زیبا و جذاب نباشد می‌توان با تیشه‌ای کردن سطح آن فقط رنگ اصلی زمینه سنگ را نمایش داد و نقش‌های نازیبا در شلوغی تیشه محو می‌شود.

هنگامی که سنگ تراورتن و لایم استون تیشه‌ای می‌شوند، سفیدتر به چشم می‌آیند. در کل هنگامی که سنگ‌ها ساب می‌خورند، رنگ واقعیشان را که معمولاً تیره‌تر است نشان می‌دهند. لذا با تیشه‌ای کردن سنگ می‌توان آن را سفید نشان داد.

بعضی از سنگ‌ها به صورت ساب خورده استفاده چندانی ندارند و فقط صورت تیشه‌ای آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. مثلاً سمیرم یا نیزار از نوع سنگ‌های با جذب آب بالا هستند و ساب خورده آن‌ها بسیار سریع کثیف می شود. ضمن اینکه ساب خوبی هم بر‌نمی‌دارند.

Stone Facade 17-1. Stone Facade 17-2.

شکل ۱۷. دو نمونه از سنگ کوارتزیت صیقل یافته

Stone Facade 18-1. Stone Facade 18-3. Stone Facade 18-2.

شکل ۱۸. سنگ کوارتزیت در رنگ‌ها و طرح‌های مختلف که می‌تواند برای قسمت‌های مختلف از جمله کف مورد استفاده قرار بگیرد.

در تیشه کاری چنانچه تیشه در یک جهت و یکبار زده شود، به صورت تنک (گسترده) دیده می‌شود و به آن یک تیشه می‌گویند و اگر به صورت کاملاً پر زده شود طوری که سطح سنگ دیده نشود، به آن دو تیشه می‌گویند و چنانچه در دو جهت سنگ تیشه‌ای شود و سطح آن به صورت افقی و عمودی ابزار تیشه بخورد، به آن تیشه چپ و راست می‌گویند.

اگر سطح آن به صورت عمیق خراشیده شود به صورت آن کلنگی و اگر تلفیق این دو روش باشد به آن تیشه کلنگ می‌گویند.

در سال‌های گذشته که استقبال زیادی از سنگ‌های تیشه‌ای شد، این کار به سمت انجام با ماشین هم رفت و تیشه ماشینی هم رایج شد.

در ابتدا این تیشه‌ها توسط دستگاه‌ها از روی سنگ زده می‌شد که این کار باعث می‌شد میزان خراش‌های ناخن‌های تیشه روی سنگ متفاوت شود چرا که ضخامت سنگ‌ها در اغلب موارد متفاوت بود. بعدها این ایراد برطرف شد و در دستگاه‌های جدید خراش ضخامت سنگ تاثیری در میزان خراش روی سنگ نداشت. از آن‌جا که تیشه کاری به خوبی مورد استقبال قرار گرفت انواع دیگری از تیشه ماشینی رایج شد از جمله نوعی تیشه کاری به نام بوش همر .

اجرای این کار با ماشین به وسیله بوش همر انجام می‌شود این وسیله را روی چند کله در خط ساب می‌بندند و سنگ را از زیرش عبور می‌دهند. بسته به فشار باد می‌تواند اثر این خراش‌ها روی سنگ شدت و ضعف داشته باشد.

امروز این کار برای ایجاد سطح ناصاف روی سنگ بسیار رایج است و می‌تواند روی گرانیت، تروارتن و مرمریت و چینی انجام شود.

مضرس کردن گرانیت:

مضرس کردن سنگ به روش‌های دیگری هم انجام می‌شود که یکی از آن‌ها سند بلاست (Sandblast) است. چنانچه بخواهید سطح سنگ را به هر دلیلی از حالت سابیده خارج کرده و مضرس کنید می‌توانید مثل همان فرایندی که روی شیشه انجام می‌شود کاملاً سطح سنگ را به وسیله پمپ باد و ماسه سند بلاست کنید.

در این شیوه در صورت تمایل می‌توانید شبیه کار نوشتن روی دیوار با رنگ بارش و زینک عکس روی سنگ هم، نقش ایجاد کنید از دستخط گرفته تا خطوط هندسی را روی زینک عکس در می‌آورید سپس این شابلون را روی سطح مربوطه قرار داده همان فضاهای بریده شده مضرس می‌شود گاهی هم روی این فضاها را رنگ می‌کنند و از این اختلاف رنگ سطح به مطلوب‌ترین شکل استفاده می‌برند.

زیر کردن گرانیت برای استفاده در کف فضاهای خارجی بسیار پسندیده‌ و مورد تاکید است. برای این کار می‌توانید از چند روش استفاده کنید. مثلا همین رو سند بلاست، ولی اگر بخواهید عمق زیادی در سنگ ایجاد کنید و یا سنگ را زیاد زیر کنید به جای سنگ بلاست می‌توانید از شات بلاست استفاده کنید در این روش گرانیت در دستگاه شات بلاست قرار می‌گیرد. سطح گرانیت با ساچمه‌های فلزی مورد حمله قرار می‌‌گیرد تا روی آن زیر شود میزان این زبری بسته به میزان ماندن سنگ در درون دستگاه متفاوت است.

روش دیگر سوزاندن سطح گرانیت است که اصطلاحا به آن فلیم (Flame) می‌گویند.

این کار هم با روش دستی انجام می‌گیرد و هم ماشینی چنانچه گرانیت در معرض آتش مستقیم و نسبتاً موضعی قرار بگیرد چون حالت الاستیسیته بسیار کمی دارد یک پوسته از سطح آن جدا می‌شود در نتیجه سطح گرانیت ناصاف می‌شود این کار با دستگاه هوا برش هم روی زمین و هم در محل می‌تواند انجام شود با استفاده از دستگاه‌های فلیم هم می‌توان این کار را به صورت ماشینی انجام داد.

روش دیگر استفاده از دستگاه‌های تیشه کاری است یک پمپ باد به همراه یک نازل و یک ابزار دستگاهی را تشکیل می‌دهد که می‌تواند روی سنگ را در محل زبر کنند این کار از روش‌های تیشه ماشینی در جا است.

آنتیک کاری

همان‌طور که می‌شود از اسم آن حدس زد به کاری که سنگ را کهنه و قدیمی ‌نشان می‌دهد آنتیک کاری می‌گویند. آنتیک کاری روش‌های مختلفی دارد. این کار معمولاًروی سنگ تراورتن انجام می‌شود ولی قابلیت اجرا روی سنگ‌های دیگر هم دارند. هر چند زیبایی این عمل با سنگ تراورتن چیز دیگری است.

روش معمول مرسوم و صحیح آنتیک کاری، صورت مکانیکی آن است. یعنی سنگ تراورتن در محفظه‌ای ریخته شود که در آن ساچمه‌هایی از فلز و یا سنگ‌های محکم‌تر قرار دارند. فضای مخلوط از سنگ مورد نظر و ساچمه‌ها در مدت زمانی خاص که بستگی به جنس سنگ و دستگاه و میزان توقع ما از آنتیک کاری دارد حول محوری می‌چرخد و عمل آنتیک کاری انجام می‌شود. چرا که سطح آن توسط جسم محکم‌تر خورده می‌شود و گوشه تیز سنگ‌ها نیز تبدیل به حالات ربع دایره می‌شود که در اصطلاح به آن تامبل می‌گویند.

روش دیگر آنتیک کاری استفاده از اسید است چنانچه شما سطح روی تراورتن را با اسید شستشو دهید، تبدیل به آنتیک می‌شود. البته به این دلیل که معمولا اسید به طور کامل از سنگ خارج نمی شود. این خوردگی تا مدت‌ها ادامه پیدا می‌کند که این یکی از ضعف‌های آنتیک کاری با اسید است برای این کار معمولاً از اسید سولفوریک با غلظت کم حدود ۳۰ درصد استفاده می‌شود.

روش بعدی آنتیک کاری سطح سنگ روشی است که به محصول آن چرمی ‌گویند. تقریبا همه مرمریت‌ها، تراورتن‌ها و گرانیت‌ها را می‌توان چرمی کرد. بهترین و بیشترین کاربرد چرمی روی سنگ‌های تراورتن و بعد از آن مرمریت است. در این روش روی خط ساب به جای لقمه‌های معمول ساب لقمه‌های مخصوصی می‌بندند که قسمت‌های ضعیف‌تر سنگ را تحت تاثیر قرار داده پستی و بلندی مطلوبی به سنگ می‌دهد و در آخرین مرحله ساب هم می‌توان لقمه‌هایی بست که سطح سنگ را نسبتاً براق کند.

سبک چرمی در هر سنگی ظاهر متفاوتی به آن سنگ می‌دهد. در تراورتن‌ها به دلیل تخلخل زیاد هم ‌می‌توان بعد از پر کردن سوراخ‌ها سنگ را چرمی کرد و هم بدون پر کردن سوراخ‌ها این کار را انجام داد. در مرمریت‌ها که معمولاً دارای رگه‌های ضعیف‌ هستند. این لقمه‌های فرچه مانند بیشتر روی همین رگه‌ها اثر می‌گذارد و آن‌ها را فرو می‌برند.

امروزه استفاده از سنگ چرمی در تمام قسمت‌های ساختمان از نما گرفته تا محوطه و داخل فضاهای راه پله و داخل فضاهای داخلی ساختمان کابرد دارد. با این شیوه می توان سنگ را زیباتر و طبیعی‌تر جلوه داد.

ساب یا پولیش(Polish):

چنانچه سنگ بعد از طی مرحله برش وارد دستگاه ساب شود فرآیند پولیش آغاز می‌شود. ساب یا پولیش در سنگ‌های مختلف شیوه‌ها و دستور العمل‌های متفاوتی دارد (شکل ۱۹).

ساب در گرانیت و چینی کاملاً یکسان است و سنگ فقط با لقمه‌ ساب‌های طراحی شده سابیده و براق می‌شود ولی در مرمرها و مرمریت‌ها قبل وحین ساب بعضاً نیاز است که کارهای خاصی روی سنگ انجام شود. چنانچه دستگاه اصطلاحاً خرد باشد باید قبل از ورود به دستگاه ساب توری رزین شود به این صورت که پشت سنگ مرمر یا مرمریت را با یک شبکه توری و ماده‌ای که به رزین یا چسب توری معروف است می‌چسباند. این کار باعث می‌شود سنگ استحکام و یکپارچگی خود را حین عمل ساب و بعد از آن حفظ کند.

سنگ مرمریت گاهی بعضاً دارای ترک‌های ریز و سطحی و یا سوراخ‌های کوچکی است و به همین خاطر باید رزین شود این ماده پرکننده متفاوتی دارد که به آن‌ها اشاره خواهد شد.

Stone Facade 19-1. Stone Facade 19-2.

شکل ۱۹. سنگ برش خورده قبل از پولیش و نمایی از یکی از دستگاه‌های پولیش سنگ در کارخانه فراوری سنگ

به تشخیص مسئول فنی کارخانه سنگ مرمر و مرمریت با پرکننده و محافظت کننده مخصوص آماده برای ساب می‌شود و پس از ساب به ابعاد مورد نظر برش می‌خورد.

فرایند ساب در سنگ‌های تراورتن تخصصی و علمی و تجربی و هزینه بر است لذا باید دقت لازم در آن به عمل آید.

سنگ تراوردن اساساً متخلخل است. چنانچه خواسته باشیم سوراخ‌های آن را پر کنیم تا در سنگ نهایی خلل و فرج دیده نشود باید متوسل به روش‌های خاصی شویم ابتدای ورود تراورتن به بازار برای این کار بعضاً از پارافین هم رنگ شده با سنگ‌ استفاده می‌شد که به آن بتونه شمعی می‌گفتند. توضیح این‌که سطح تراورتن ساب خوره را با پارافین رقیق شده می‌پوشانند.

وقتی پارافین‌های با حرارت مستقیم شعله روان شده و در سوراخ‌های سطح نفوذ می‌کرد و خشک می‌شد اضافه آن را با کاردک جمع می‌کردند بدیهی است این روش پر کردن خلل و فرج تراورتن یک شیوه آشکار از تقلب و یا کار قلابی است. خوشبختانه در حال حاضر کمتر دیده می‌شود. چرا که این بتونه‌ها با قرار گرفتن در معرض آفتاب و سرما و گرما روی سنگ جاری می‌شوند و سطح سنگ را کثیف و زشت می‌کنند و در ضمن فاقد مقاومت کافی هستند.

برای تشخیص این بتونه می‌توان از یک جسم نوک تیز استفاده کرد به این صورت که اگر این جسم را در سوراخ پر شده تراورتن فشار دهید و در آن فرو برود، مشخص می‌شود که این سوراخ با بتونه پر شده است. چرا که روش‌های دیگر پر کردن سنگ این قدر راحت تسلیم یک جسم فرو رونده نمی‌شوند.

یکی از روش‌های پرکردن سنگ تراورتن که محاسن و معایب خود را دارد، پر کردن سنگ با سیمان مخصوص است. اصطلاحاً به سنگی که با این روش کار شده پر شده با سیمان می‌گویند. در این روش سنگ دارای سوراخ را ابتدا کالیبر می‌کنند. یعنی با دستگاهی که وظیفه آن هم اندازه کردن ضخامت سنگ‌ها و از بین بردن نقش احتمالی و رد پای دیسک قله بر روی سنگ بریده شده است. کالیبر می کنند در ادامه سنگ به وسیله دستگاه مخصوصی با سیمان پر می شود. این دستگاه سیمان تهیه شده را در ۳ یا ۴ یا ۵ مرحله از رقیق تا غلیظ با فشار به تراورتن تزریق می‌کند.

سیمان به کار رفته ترکیبی از سیمان سفید و کربنات کلسیم میکرونیزه، چسب مخصوص، رنگدانه‌های خاص است تراورتن پر شده پس از طی این مرحله در محلی نگاه داشته می‌شود.

در این مرحله که یک هفته طول می کشد، سنگ باید هوا بخورد و روزانه به آن آب داده شود تا گیرش اولیه سیمان انجام شود.

بعد از حدود یک هفته سنگ با دستگاه سابیده می‌شود. چنانچه بخواهیم محصول نهایی مات باشد فقط چند کبه ابتدایی خط ساب روی سنگ سوار شود سنگ ساب می‌خورد و سطح آن به صورت مات باقی می‌ماند. ولی اگر بخواهیم سنگ ساب خورده براق باشد تمام کله‌های خط ساب که برای این کار طراحی شده‌اند روی سنگ سوار می‌شوند.

این روش برای مصرف کننده فقط یک ایراد دارد. سطح این سنگها دارای دو قسمت می‌شود.

قسمت‌هایی که پر شده و قسمت‌هایی که خود سنگ است، قسمت‌هایی که توسط سیمان پر شده است براق نمی‌شود ولی قسمت‌هایی که خود سنگ را می‌بینیم براق است این در صورتی است که سنگ به صورت براق مورد نظر باشد. اما اگر به صورت مات مورد نظر باشد این ایراد مرتفع می‌شود. در محصول براق اگر سطح سنگ دارای سوراخ‌های زیادی باشد قسمت زیادی از سنگ انعکاس نور و براقیت نخواهد داشت که این ایراد اساسی سنگ‌های پر شده با سیمان است.

قابل ذکر است که عمل پر کردن با سیمان در سنگ‌های تراورتن رایج است و در مابقی سنگ‌ها تنها در مواردی معدودی انجام می‌شود به هر حال ایرادی که ذکر شد در کنار محاسن زیادی که این روش دارد باید مورد توجه قرار گیرد.

در قسمت پر کردن با رزین‌ها به این موضوع خواهیم پرداخت که رزین‌ها تغییر رنگ در مجاورت آفتاب دارند، ولی سیمان‌ها از این عیب مبرا هستند. ضریب طولی و حجمی سنگ و سیمان بسیار به هم نزدیک است و چنانچه سنگ در معرض سرما و گرما قرار گیرد احتمال جدا شدن سیمان از آن به خاطر اختلاف تغییر طول تقریبا منتفی است از طرفی چسبندگی سیمان به سنگ امری است طبیعی و جز محسنات سیمان به حساب می‌آید.

چنانچه عمل پر شدن سیمان به وسیله دستگاه و با رعایت قواعد انجام شود، شاهد کمترین مقدار سوراخ حتی به اندازه یک سوزن در سنگ ساب خورده خواهیم بود. چرا که سیمان با فشار مناسبی درون سنگ تزریق می‌شود و فقط رزین‌های کمی که رقیق و با قدرت نفوذ بالا هستند می‌توانند این حجم از خلل و فرج را پر کنند. طبیعی است که این نوع رزین‌ها گران باشند.

نکته مهم این است که نمودار گیرش مواد سیمانی پر کننده، همان نمودار سیمان است. یعنی تا ۲۸ روز از گیرش به ۹۸ درصد مقاومتش می‌رسد و دو درصد باقیمانده سال‌ها طول می‌کشد. یعنی لازم است این محصولات تا یک ماه پس از تولید به طور مرتب مثل بتن آب داده شوند تا عمل هیدارتاسیون سیمان به طور کامل انجام شود.

بیشتر مصرف کنندگان توقع براقیت و ساب خوب را از یک محصول رزین شده دارند در حالی که چنین توقعی معمولاً برآورده نمی‌شود و نتیجه نهایی چنین حاصلی را در بر ندارد. چرا که غالباً کار پر شدن سورا‌‌خ ها با رزین در ایران به صورت صحیح انجام نمی‌شود و اساساً چنانچه سطح پر شده با رزین براق نباشد، به هدفمان نرسیده‌ایم. ساب سنگ با دستگاه ساب پس از طی مرحله پر شدن انجام می‌شود. دستگاه ساب بسته به جنس سنگ و این‌که سخت باشد یا نرم دارای تعداد کله‌گی و انواع ساینده‌های متفاوت است. تعداد هر دستگاه ساب در گرانیت بین ۱۶ تا ۲۲ کله و در ماربل بین ۱۰ تا ۱۶ کله است که اصطلاحاً به ساب ۱۶ کله یا … معروف است.

سنگ اسلب معمولاً پیش ساب می‌شود و این کار به جای کالیبر انجام می شود. دستگاه کالیبر یا پیش ساب دارای تعدادی هد است که معمولاً با ترکیب دو + سه سه یا سه + چهار کله مخصوص کالیبر + پیش ساب است شناخته می‌شود. پیش ساب سنگ اسلب نرم هم بین دو تا شش کله دارد.

عملیات ساب با لقمه‌‌های زبرتر شروع شده و قدم به قدم ادامه پیدا می کند تا به لقمه‌های نرم‌تر زیاد می رسد و کم کم سنگ براقیت مورد نظر را به دست می‌آورد. برای رسیدن به این براقیت معمولاً در دو مرحله آخر از لقمه‌های اسیدی استفاده می‌کنند.

رزین کاری:

یکی از روش‌های پر کردن حفره‌های سنگ با هدف مقاوم سازی و افزایش کیفیت ظاهری سنگ‌های بریده شده استفاده از رزین‌ها است. این کار هم روی بلوک و هم روی سنگ قبل از ساب خوردن قابلیت اجرا دارد.

در اینجا به حالت دوم یعنی اجرای رزین روی سنگ پیش از ساب خوردن می‌پردازیم.

البته کاملاً مشخص است تنها سوراخ‌هایی امکان پر شدن، چه با رزین و چه با سیمان را دارند، که در سطح سنگ دارای راه باشند.

در این قسمت پس از سیمان به دو پر کننده دیگر یعنی ماستیک‌های اپوکسی و ماستیک های پلی استر می پردازیم که اصطلاحاً به هر دو در بازار رزین گفته می‌شود. البته ماده اولیه و سازنده ماستیک‌های اپوکسی و پلی استر است. رزین پلی استر در حالت‌های مایع نیمه جامد و جامد موجود است. این رزین‌ها هم شفاف هستند و هم رنگی و هم می تواند با رنگدانه به رنگ‌های مختلفی درآیند. آن‌‌چه که ما در اغلب سنگبرهای فعلی می‌بینیم، استفاده از این رزین است. چرا که هم ارزان‌تراست و هم نیاز به تجهیزات خاصی ندارد و می‌توان آن‌ را با کاردک روی سنگ کشید و در آفتاب خشک کرد. این رزین ها در برابر اشعه‌ها مقاومت بالایی دارد و دارای ویسکوزیته زیادی است این رزین هم مثل دیگر رزین‌ها برای گیرش نیاز به ترکیب با سخت کننده (Hardener) مخصوص دارد. زمان واکنش در رزین پلی استر سریع‌تر از رزین اپوکسی است و به خاطر ویسکوزیته بالا و سفت شدن سریع عمق نفوذ کمتری نسبت به اپوکسی در سنگ دارد.

سنگ بعد از پیش ساب به علت تماس زیاد با آب کاملاً خیس است و لازم است قبل از تماس با رزین خشک شود. این کار هم‌ می‌تواند به وسیله کوره روی خط ساب انجام شود و هم به وسیله آفتاب و به صورت طبیعی پس از اینکه سطح روی سنگ توسط رزین پوشیده شده دوباره باید در معرض گرما قرار بگیرد. این کار هم یا با کوره و یا با آفتاب انجام می‌شود.

پس چنانچه خط ساب دارای کوره باشد، هم قبل از رزین برای خشک شدن سنگ از آن استفاده می‌شود هم بعد از رزین جهت پخت رزین.

چنانچه بخواهیم فراوری بهتری روی سنگ انجام دهیم و سنگ ارزش آن را داشته باشد، می‌توانیم از رزین اپوکسی استفاده کنیم البته رزین اپوکسی قیمت بالاتری نسبت به سیمان و رزین پلی استر دارد ولی در مقابل اشعه UV مقاوم است. یعنی در مقابل نور خورشید زرد نمی‌شود به دلیل غلظت کمتر وزمان گیرش پایین‌تر نفوذ بیشتری در سنگ دارد.

جنس رزین اپوکسی بسیار محکم‌تر از رزین پلی استر است. به طوری که تنش حد تحمل رزین اپوکسی ۵۰-۶۰ مگا پاسگال است در حالی که حد تحمل رزین پلی ستر ۱۳-۱۴ مگا پاسگال است با این‌که استفاده از این رزین در بازارهای جهانی بسیار رایج است. متاسفانه هنوز در ایران آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است. البته هر رزینی که از آن استفاده می کنیم باید ضریب انبساط طولی و حجمی نزدیک به سنگ داشته باشد. سطح آن پس از استفاده، ساب بردارد و پس از مصرف نشست نکند.

یکی از اشکالات اساسی که در سنگ‌های رزین شده بسیار دیده می‌شود نشست رزین است که برای جلوگیری از چنین نقصی می‌بایست سوراخ‌های درشت را با عمل وصله کردن پوشاند و در ضمن از انجام رزین به صورت سطحی خودداری کرد. بعضاً دیده می‌شود که سنگ بعد از رزین پر از سوراخ‌های ریز و درشت است.

بدیهی است ایراد به دلیل رزین کاری بسیار سطحی است که با اولین تماس کلگی ساب رزین کاملاً از بین می‌رود. دلیل دیگر آن پیدایش سوراخ های جدید در سطح سنگ به علت سابیده شدن بیش از اندازه سنگ بعد از رزین کاری است.

رزین‌ها قابلیت تغییر رنگ دارند معمولاً رنگ آنها را با سنگی که مورد استفاده قرار می‌گیرد، متناسب می‌کنند. البته رزین شفاف رنگ ندارد و در سنگ‌های مرمر و تراورتن‌های با ارزشی که سوراخ های سطحی دارند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نوع دیگر رزین از لحاظ رنگ رزین بی رنگ است که به طور تخصصی جهت کار بر روی سنگ مرمرهایی ساخته شده که باید نور را از خود عبور دهند.

روش دیگری که شاید به زودی جایگزین روش‌های سنتی شود رزین UV است. تفاوت آن با رزین‌های دیگر این است که هاردنر یا سخت کننده آن اشعه UV است و در آن از هیچ هاردنر شیمیایی استفاده نشده است. از آ‌نجا که این رزین روی سنگ سخت نمی‌شود، می‌توان اضافه آن را به راحتی جمع کرد. فقط برای خشک شدن این رزین باید از کوره‌های مخصوص تابش اشعه UV استفاده کرد.

  • اصطلاحات بازار و نکات مهم خرید: دو گروه از سنگ‌هاي طبيعي که در نماي ساختمان به کار مي‌روند، سنگ‌هاي آهکي و سنگ‌هاي آذرين هستند. سنگ‌هاي آهکي معمولاً به دليل وجود رگه‌هايي که در آنها ديده می‌شود، استحکام چنداني ندارند. مشکل سنگ‌هاي آذرين معمولاً جذب آب پايين و عدم چسبندگي با بدنه ساختمان است. نماي ساختمان به دليل قرار گرفتن در معرض شرايط جوي (باران، يخبندان، آفتاب و آلاينده‌ها) از اهميت خاصي برخوردار است. سنگ نما بايد ويژگيهاي خاصي داشته باشد تا بتواند در برابر اين عوامل دوام بياورد. بنابراين سنگي که جهت نما استفاده می‌شود بايد شرايط زير را داشته باشد:

- متناسب با آب و هواي منطقه باشد: سنگ بايد متناسب با شرايط اقليمي انتخاب گردد. مثلاً در مناطق سرد و مرطوب، سنگ بايد داراي تخلخل بسيار کم باشد. در غیر این صورت ممکن است بر اثر يخبندان متلاشي شود يا در مکان‌هايي که امکان وزش طوفان شن وجود دارد، سنگ در معرض سايش بوده و بايد مقاومت به سايش بالا داشته باشد.

- قابليت صيقل خوردن و برش را داشته باشد.

- مقاومت‌هاي کششي و خمشي نسبتا خوبي را دارا باشد.

- ترکيبات کاني شناسي آن بايد در نظر گرفته شود: کانيهاي مضر (کانيهاي آهن) در برابر آب و هوا اکسيده شده و در نتيجه فرسودگي زودرس را به وجود مي آورند. وجود ناخالصي به صورت مجتمع در يک نقطه و يا يک امتداد، نقطه ضعف بوده و مي‌تواند باعث تخريب سنگ شود.

- سنگ انتخابي بايد چسبندگي خوبي را با ملات داشته باشد (داراي جذب آب مناسب باشد).

- رنگ آن با ثبات باشد و در برابر بخارها و گازها و پرتو آفتاب پايدار باشد.

نکاتی کاربردی در خصوص انتخاب سنگ ساختمانی مناسب

انتخاب سنگ ساختمانی مناسب که با شرایط آب و هوایی محیط سازگاری بیشتری داشته باشد تا دوام سازه را تضمین کند. نکته حایز اهمیتی است که باید از سوی خریداران آن در نظر گرفته شود. به دلیل نبود اطلاعات کافی در خصوص سنگ‌های ساختمانی در بین مصرف کنندگان، در اینجا سعی شده به اختصار اطلاعاتی کاربردی جهت انتخاب سنگ ساختمانی مناسب ارائه شود.

خریداران سنگ‌های ساختمانی معمولاً با مشکل انتخاب سنگ مناسب روبرو هستند و در اغلب موارد انتخاب خود را بر اساس شنیده‌های خود از دیگران و معیارهای غلط انجام می‌دهند. در صورتی که با یک انتخاب درست می‌توان ماندگاری، زیبایی و دوام سازه را افزایش داده و هزینه‌های تعمیرات و بازسازی در آینده را  کاهش داد (شکل ۲۰).

اولین نکته‌ای که در خرید سنگ‌های ساختمانی باید به آن توجه کرد این است که سنگ یک ماده طبیعی است و از دل زمین استخراج می‌شود. بنابراین نباید توقع این را داشت که مانند نئوپان، سرامیک، موزاییک و … با یک محصول یکدست و بدون تغییر در بافت و رنگ و طرح که مصنوع دست انسان هستند مواجه باشیم. سنگ زیبایی نهفته در دل طبیعت را در خود دارد و کسی که سنگ را به عنوان یک محصول طبیعی انتخاب می‌کند، باید بازی رنگ و طرح آن را نیز بپذیرد.

اگر قصد خرید سنگ برای ساختمان خود را دارید، با توجه به فضایی از ساختمان که قصد نصب سنگ در آن را دارید، باید نوع آن را انتخاب کنید. به طور معمول فضاها به چند دسته زیر تقسیم می‌شوند:

- نمای خارجی

- نمای داخلی

- کف پله و پاگرد

- کف فرش فضاهای داخلی مسکونی

- کف فرش فضاهای داخلی تجاری و اداری

- کف فرش بام و پیاده رو

- سرویس  بهداشتی

- درپوش دیوارهای محوطه، حیاط و جان پناه بام

- سنگ روی کابینت و اپن

دسته‌بندی سنگهای موجود در بازار:

- تراورتن

- گرانیت

- مرمریت

- چینی

- لایم استون

- ترا انیکس

- سند استون

- انیکس

حال با توجه به تقسیم بندهای فوق و نوع آب و هوای هر منطقه می‌توان سنگ مناسب را انتخاب کرد.

توجه: یک روش سریع برای پی بردن به جنس مناسب سنگ و عاری از ترک بودن آن این است که پس از ضربه زدن به سنگ توسط یه شئ فلزی یا سنگی صدایی شبیه صدای ضربه زدن به شیشه از آن شنیده شود.

Stone Facade 20.

شکل ۲۰. تنوع سنگ‌ها در بازار همواره برای خریداران انتخاب را مشکل کرده است. انتخاب همیشه باید با درنظرگرفتن موارد لازم از جمله نوع کاربرد سنگ صورت بگیرد.

نمای خارجی :

سنگ‌های تراورتن، گرانیت و سند استون از جمله سنگهای مناسب برای نمای خارجی ساختمان می‌باشند.

البته اکثر گرانیت‌ها نیز دارای این خصوصیات هستند. اما بعضاً رطوبت هوا ممکن است باعث اکسید شدن کانی‌های آهن موجود در سنگ شده و موجب نازیبا شدن ظاهر سنگ شود و در بعضی از انواع تیره آنها نور خورشید موجب از دست رفتن رنگ طبیعی سنگ شود.

البته باید در نظر گرفته شود که روش نصب سنگ برای نمای خارجی با بقیه موارد فرق می‌کند. با توجه به اختلاف دمای محیط بیرون در شب و روز و تغییرات فصول و در نتیجه انبساط و انقباض سنگ، اگر از روش نصب دوغاب سیمان استفاده شده باشد، احتمال کنده شدن سنگ از روی نما وجود دارد. بنابراین با اسکوپ کردن پشت سنگ آن را روی نما محکم می‌کنند. در غیر این صورت باید اندکی بعد از نصب جهت جلوگیری از ریزش سنگها، تک تک آنها را به نما پیچ کرد که ظاهر خوبی ندارد. پس بهتر است هزینه‌ای که قرار است بعد از نصب صرف این کار شود، قبل از نصب صرف اسکوپ کردن آن شود. روش دیگر روش خشکه چینی است که در این روش با استفاده از پروفیل و نبشی‌های فلزی پشت کار را شاسی کشی کرده و سنگ را که بصورت تایل می‌باشد بوسیله گیره روی شاسی محکم می‌کنند. با توجه به تفاوت ساختار شکلی گرانیت و تراورتن پیشنهاد می‌شود در کنار هم کار نشوند.

تنوع رنگ و هارمونی رنگها از دیگر مواردی است که در انتخاب می‌تواند موثر باشد

انواع تراورتن های رنگی و گرانیت‌ها، برای این موضوع پیشنهاد می‌شود.

نمای داخلی:

مرمریت، تراورتن، گرانیت، چینی، لایم استون و تقریباً تمام سنگها را می‌توان برای دیوارهای داخلی ساختمان بکار برد و این به این خاطر است که سنگ در معرض تغییرات جوی قرار ندارد.

با این حال ممکن است در طراحی فضاهای داخلی ما محدودیت‌هایی در رنگ و ابعاد سنگها (به دلیل ناکافی بودن نور طبیعی فضا و …) وجود داشته باشد و یا عواملی همچون رطوبت زیاد، نیاز به نظافت مکرر محیط و اهمیت داشتن سختی در مقابل سایش و براقییت ساب سطح سنگ، انتخاب ما را محدودتر کنند.

با اینکه امروزه مرمرییت‌ها به دلیل جلاپذیری خوب و تنوع زیادشان در رنگ و طرح و قیمت، طرفدار زیادی در سنگ‌کاریهای داخل دارند، نمی‌توان از زیبایی و تنوع سنگ‌های تراورتن و آنتیک گذشت، که جلوه‌های بسیار زیبایی را از ترکیب آنها می‌توان در لابی‌ها، پاگردها، اطراف درب آسانسورها، دیوارهای راه پله، دیوارهای پارکینگ و … خلق کرد.

راه پله و پاگرد:

انتخاب سنگ مناسب برای این قسمت از ساختمان بسیار حائز اهمیت است. معمولاً استفاده از سنگهای گرانیت به دلیل مقاومت بالا در مقابل سایش، رطوبت و ضربه، بسیار معمول است. اما با این حال تعدادی از مرمریت‌ها (مانند مرمریت خوی، خوبسنگان، صلصالی، کوثر، گلبهار، و…) و لایم‌استون‌ها (مانند گوهره و بوژان) نیز برای استفاده در راه پله‌ها توصیه می‌شوند. لازم به ذکر است قیمت بعضی از مرمریت‌ها در سایز پله بسیار بیشتر از برخی از گرانیت‌ها می‌باشد، که بستگی به نظر خریدار و بودجه وی دارد.

توجه۱: پلکان ساختمانهای اداری و تجاری و مدارس که آمد و شد زیادی دارند می‌بایست حتماً از جنس مرمریت مرغوب یا گرانیت باشند در غیر این صورت به سرعت فرسوده شده و زیبایی خود را از دست می‌دهند.

توجه۲: پلکان ورودی ساختمان که در فضای باز قرار گرفته است، حتما باید سطح آن از اصطکاک کافی برخوردار باشد تا در مواقع بارندگی و یخبندان افراد براحتی از روی آن تردد کنند.

جهت ایجاد اصطکاک لازم بر روی سطح سنگ روش‌های متعددی مثل : تیشه‌ای کردن سطح سنگ، شیار زدن، فلیم کردن، و برجسته کردن لبه پله، وجود دارد.

کف فرش فضاهای داخلی مسکونی:

سازندگان خوش ذوق و افرادی که اهمیت زیادی به کیفیت بنا می‌دهند، استفاده از سنگ را برای کف فرش واحدهای مسکونی با هیچ گزینه جایگزینی (مانند سرامیک پارکت و …)عوض نمی‌کنند. از جمله دلایل تصمیم ایشان را می‌توان به تاثیر عواملی چون: دوام، رنگ طبیعی، مقاومت در برابر ضربه اجسام نوک تیز، ساب و جلا پذیری مجدد، زیبا و شکیل شدن فضای داخل، نگهداری خوب گرما در سیستم‌های گرمایش از کف دانست. البته بسیاری از سازندگان ساختمان به جهت صرفه جویی در هزینه‌های ساخت بیشتر تمایل به استفاده از سرامیک و یا موزاییک برای کف فرش واحدهای مسکونی دارند. بهترین گزینه برای کف فرش واحد مسکونی، مرمریت‌ها هستند. زیبایی و ساب‌پذیری خوب آنها باعث شده تا در کارخانجات سنگبری، نوع مرغوب آنها را حتی تا سایز ۱× ۱ متر و بعضاٌ بیشتر نیز برش دهند.

ابعاد معمول و استاندارد سنگ‌های مرمریت برای کف به قرار زیر است:

ابعاد به سانتیمتر است ۳۰×۳۰  و  ۴۰×۴۰  و  ۵۰×۵۰  و  ۶۰×۶۰

پیشنهاد: مرمریت دهبید، خوی، نمین، انیکس (مرمر)، خوبسنگان، آباده، صلصالی، فراز و …

کف فرش فضاهای داخلی تجاری و اداری: همانطور که قبلاً در خصوص فواید استفاده از سنگ در کف فرش فضاهای داخلی مسکونی ذکر شد، فضاهای اداری و تجاری نیز از این قاعده مستثنا نیستند و کاربرد سنگ در آنها بسیار معمول و بجاست. با این تفاوت که در انتخاب نوع سنگ در این مورد باید دقت بیشتری کرد. زیرا در فضاهای اداری و تجاری تردد افراد بسیار بیشتر از مسکونی بوده و سطح با فرش و یا موکت پوشیده نمی‌شود. لذا مرغوبیت سنگ بسیار حایز اهمیت است.

پیشنهاد: مرمریت خوی، خوبسنگان

کف فرش بام و پیاده رو:

استفاده از سنگهای تراورتن، چینی و گرانیت بسیار برای کف، فرش بام و پیاده رو مناسب است. مقاومت در برابر رطوبت و فشار و یخ زدگی از جمله مشخصات این سنگ‌ها می‌باشد.

توجه: معمولاً برای جلوگیری از لغزیدن پا در مواقع بارندگی و یخبندان، هنگام راه رفتن روی سطوح فرش شده با سنگ معمولاً سطح سنگ را صیقلی نمی‌کنند و بعضاً سطح آنها را نیز به روش‌هایی برجسته می‌کنند تا اصطکاک آن را افزایش دهند.

پیشنهاد: گرانیت‌های ارزان قیمت‌تر مثل گرانیت سفید نطنز، مروارید مشهد، نهبندان و انواع تراورتن که بصورت بی موج بریده شده باشند، زیرا در این حالت سنگ مقاومت بیشتری را در برابر فشار و ضربه تحمل می‌کند.

سرویس بهداشتی:

کاربرد سنگ در کفپوش و دیوارهای سرویس بهداشتی موجب سهولت در نظافت آن  می‌شود و به دلیل دوام بالای سنگ در برابر رطوبت و مواد شوینده و لکه‌بر، استفاده از سنگ بخصوص در سرویس‌های بهداشتی عمومی مثل پارک‌ها، اماکن زیارتی و … بسیار متداول می‌باشد.

توجه: استفاده از سنگهای مرمریت برای سرویس‌های بهداشتی توصیه نمی‌شود.

پیشنهاد: چینی سفید سیرجان، کریستال لایبید، چینی الیگودرز، چینی ازنا، چینی نیریز و …

درپوش دیوار محوطه،حیاط و جانپناه بام

تراورتن بهترین و ارزان‌ترین گزینه برای در پوش دیوارها می‌باشد.

توجه: نکته قابل توجه در خصوص درپوش روی لبه دیوار، شیار زیرین لبه سنگ است که به آن آبچکان نیز می‌گویند.

آبچکان شیاری است جهت جلوگیری از سرازیر شدن آب باران از روی سطح سنگ درپوش به روی پوشش دیوار زیرینش، تا از تخریب پوشش سطح دیوار توسط آب جلوگیری شود.

سنگ روی کابینت و اپن

سنگ روی کابینت و اپن باید در مقابل ضربه، سایش و رطوبت مقاوم بوده و تحمل وزن را داشته باشد. در ضمن بسیار مهم است که کمترین واکنش را با مواد غذایی و شوینده داشته باشد.

پیشنهاد: سنگهای گرانیت و چینی گزینه‌های مناسبی برای کابینت و اپن هستند.

  • شرایط حمل و نگهداری کارگاهی: با توجه به اینکه سنگ‌ها مصالح مقاوم و در عین حال شکننده هستند، مهم‌ترین نکته در حمل و نقل و نگهداری آنها توجه به این موضوع است که این عملیات طوری انجام شود که سنگ‌ها آسیب ندیده و نشکنند. همچنین باید سنگ‌ها در محلی که به دور از آلودگی‌های محیطی مانند گل و لای و روغن‌ها و … باشند، نگهداری شوند.

در هنگام انبار كردن سنگ‌ها در كارگاه بايد آنها را بر اساس نوع و ضخامت، دسته‌بندي و به صورت ورق‌هاي عمودي و يا مورب به يكديگر تكيه داد تا سطوح آنها در معرض مستقيم آب باران و هوا قرار نگيرد و از ايجاد يخبندان بر روي آنها وضربه خوردن قطعات جلوگيري به عمل آيد (شکل ۲۱).

۱-۲-۵. نحوه اجرای کلی:

ابتدا زیر اولین رج سنگ نما را تراز می‌نمایند. این کار را می‌توان با شمشه‌گری به وسیله ملات ماسه سیمان انجام داد. سپس عمل قپان اندازی انجام می‌شود. با توجه به اینکه هر رج با رج‌های زیرین خود باید کاملاً هم باد باشد و کل نما نیز باید کاملاً شاقول باشد. برای رسیدن به این اهداف از عمل قاپان اندازی استفاده می‌شود. به این ترتیب که از لبه جانپناه بام تا سطح شروع کار وزنه‌ای را که قاپان نامیده می‌شود و ممکن است همان شاقول سنگین باشد با فاصله‌ای که به اندازه ضخامت سنگ و ملات پشت سنگ از بدنه نما آویزان می‌کنند تا راستای شاقول و باد سنگ‌ها را مشخص نماید. سپس این قاپان‌ها را فیکس می‌نمایند. البته در ساختمانهای بلند می‌توان این کار را با استفاده از دوربین انجام داد. سنگ جزء مواد و عناصری است که اجزا اصلی مصالح ساختمان را تشکیل میدهد. سنگ در ساختمان به صورتهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، برای اجرای سنگ در نمای ساختمان عمدتاً سنگ به ضخامت مورد نظر از ۱.۵ تا ۲.۵ سانتیمتر وگاهی مواقع به ضخامت بیشتر از ۵/۲ و یا کمتر از ۵/۱ سانتیمتر بنا به مورد استفاده در کارگاه‌های سنگبری بریده و سطح نمای آن در اکثر موارد صیقل داده شده و در ابعاد و عرضهای معمولاً ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر برش داده که جهت استفاده به نام سنگ پلاک وارد کارگاه می‌گردد.

Stone Facade 21-1. Stone Facade 21-3. Stone Facade 21-2.

شکل ۲۱. نگهداری سنگ‌های ساختمانی باید در مکان مناسب و به دور از آلودگی‌های مختلف و همچنین صدمات فیزیکی باشد.

نحوه اجرای سنگ پلاک در دیوار

نحوه اجرا بدین صورت می‌باشد که ابتدا سنگ در اندازه مورد نظر توسط قلابی از میلگرد (معمولاً نمره ۶ که به حالت نیم دایره خم داده شده) در محل خود به صورت شاقول و تراز قرار گرفته و سپس فاصله بین سنگ و دیوار که حداقل ۲ سانتیمتر و حداکثر ۳ سانتیمتر باید باشد، به وسیله دوغاب ماسه وسیمان به عیار سیمان ۴۰۰ کیلوگرم در متر مکعب پر می‌گردد. که با خشک شدن دوغاب و ایجاد چسبندگی بین سنگ و دوغاب و دیوار, سنگ در محل خود ثابت قرار می‌گیرد و به همین ترتیب سنگهای پلاک رگ به رگ روی هم قرار می‌گیرند.

روشهای اتصال و محکم کردن سنگ پلاک بر روی نما

با توجه به عدم چسبندگی کامل سنگ و دوغاب پشت آن به خاطر سطح صاف پشت سنگهای پلاک این امکان وجود دارد که پس از گذشت مدتی پس از اجرای سنگ با نفوذ آب باران و رطوبت محیط از منافذ موجود سطح سنگ و بندهای مابین آنها و با یخ زدن آب در آن سنگ‌ها در جای خود به اصطلاح لق شده و پس از مدتی در رفته و از محل خود به بیرون بیافتند که این امر ممکن است باعث ایجاد خسارات مالی و جانی شود. به همین خاطر جهت جلوگیری از این عارضه تمهیداتی در سنگ کاری در نظر می‌گیرند که به قرار زیر می‌باشد

الف- اسکوپ مهار سنگ بوسیله سیم گالوانیزه:

در این روش قبل از اجرای سنگ پلاک شیاری در دو لبه سنگ (روبروی هم) به وسیله دستگاه فرز ایجاد می نمایند و پس از آن سیم گالوانیزه به قطر معمولاً ۱ میلیمتر را به صورت ضربدری و محکم به نحوی که سیم شل نباشد از شیارهای مذکور رد کرده و دو انتهای آنرا به هم می‌بندند. برای اینکه هنگام دوغاب ریزی سیم به پشت سنگ نچسبد، تکه سنگ کوچکی به ضخامت ۱ تا ۲ سانتیمتر را زیر سیم قرار داده و فاصله ایجاد شده باعث قرار گرفتن سیم درون دوغاب شده و بدین صورت گیرداری بین سنگ پلاک و دوغاب به صورت کامل به وجود می‌آید. باید توجه نمود که سیم مورد استفاده حتماً از جنس ضد زنگ باشد تا مرور زمان نپوسیده واز بین نرود.

ب- مهار سنگ بوسیله چنگک اسکوپ:

در اینجا از قلابی کوچک که از جنس فولاد ضد زنگ می‌باشد استفاده می‌نمائیم که به آن چنگک اسکوپ می‌گویند.
این روش بدین صورت می‌باشد که شیاری در دو لبه بالا و پائین سنگ پلاک ایجاد نموده و پس از استقرار سنگ در محل مورد نظر خود به هنگام دوغاب ریزی چنگک اسکوپ را در شیار سنگ قرار داده و دوغاب ریزی را انجام می‌دهیم و در رگ بعدی ناخن خم شده به سمت بالای چنگک را در شیار پائین سنگ قرار داده و بدین صورت گیرداری سنگ پلاک در محل خود کامل می‌شود.

د. مهار سنگ توسط چسباندن تکه سنگ به پشت سنگ پلاک:

این روش که بسیار آسان و کم هزینه می‌باشد در موارد نادری استفاده می‌شود. ولی در صورت عدم دسترسی به سیم اسکوپ و یا چنگک با این روش می‌توان گیرداری سنگ را به نحو قابل قبولی ایجاد نمود. در این روش با چسباندن چند تکه سنگ به پشت سنگ پلاک بوسیله چسب سنگ گیرداری بین سنگ پلاک و دوغاب به نحو خوبی ایجاد می‌گردد. تکه سنگها می‌توانند در ابعاد حدودی ۴ سانتیمتر و به ضخامت خود سنگ پلاک باشد (می‌توان از خرده‌های خود سنگ پلاک استفاده نمود). ولی در کل ضخامت تکه سنگ‌ها نباید مانع از شاقولی یا تراز کردن سنگ پلاک گردد.

ج. مهار سنگ پلاک بوسیله پیچ و رولپلاک:

این روش پس از اجرای سنگ کاری انجام می‌گردد و بدین صورت می‌باشد که به وسیله دستگاه دریل در چند نقطه سنگ پلاک سوراخی در آن ایجاد می‌گردد‌ و سپس با جایگذاری رولپلاک در سوراخ سنگ و دیوار، سنگ با بستن پیچ به دیوار پشت آن مهار می‌گردد و جهت تثبیت بهتر سنگ از واشر نیز استفاده می‌شود و نیز باید توجه داشت که پیچ و واشر مورد استفاده از نوع ضد زنگ استفاده گردد تا از پوسیدگی آن در مرور زمان جلوگیری شود.

۱-۲-۶. پرسنل و مدت زمان اجرا:

معمولاً حداقل یک اکیپ ۳ نفره شامل یک نفر استاد کار، یک نفر بر دست استاد و یک کارگر جهت بالا کشیدن مصالح مورد نیاز است. البته با توجه به حجم کار می‌توان نیروهای اجرایی را افزایش داد. همچنین مدت زمان اجرا بستگی به طرح نما و پر کار یا کم کار بودن آن و ابعاد سنگ‌ها و موارد دیگر دارد. ولی به طور معمول یک اکیپ ۳ نفره روزی حدود ۱۰ تا ۱۵ مترمربع کار انجام می‌دهند.

۱-۲-۷. دستگاه‌های مورد نیاز برای اجرا:

دستگاههای برش سنگ مانند فرز و شمشه، شاقول، طناب و قرقر، تراز و غیره مورد نیاز است.

۱-۲-۸. هزینه‌ها:

باید به دستمزد اجرا و همچنین هزینه خرید مصالح مورد نیاز، هزینه اجرای داربست را نیز اضافه کرد.

دستمزد پرسنل اجرایی بستگی به طرح کار و نقشه نما متغیر می‌باشد. می‌توان محدوده قیمتی بین ۲۵ تا ۴۰ هزار تومان را در نظر گرفت.

۱-۲-۹. شرایط جوی مناسب:

باید در دمای بین ۵ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد کار انجام شود و در صورت وزش باد شدید ساختمان به وسیله کاور مناسب پوشیده شود. همچنین استفاده از سیمان‌های زودگیر و افزودنی‌های ضد یخ در صورت کار در شرایط سرما با نظر مهندس ناظر توصیه می‌شود.

۱-۲-۱۰. شرایط نگهداری پس از اجرا:

سنگ‌هاي گرانيت، مرمر و شيت استفاده شده در نماي ساختمان به تناوب نياز به شست شو با مواد تميز كننده رقيق دارند.

براي جلوگيري از كدر شدن هميشگي سطح مرمر حداقل هر دو سال دو بار بايد سطح نما را شست و شو داد. می‌توان برای این منظور از واتر جت یا کارواش خانگی استفاده کرد.

سطح سنگ آهك به كمك باران به خودي خود پاك نمی‌شود، بنابراين براي پاك كردن رسوب‌ها و پوسته‌هاي گچي لازم است از برس‌هاي سيمي استفاده شود (شکل ۲۲).

شست و شوي سنگ‌هاي آهكي ممكن است موجب بروز شوره و لك پس از خشك شدن و يا ايجاد پوسيدگي در گيره‌هاي آهني شود، لذا كنترل ميزان آب مصرفي بسيار مهم است.

ماسه‌سنگ‌ها معمولاً به كمك وسايل مكانيكي و مواد شيميايي تميز مي‌شوند. مواد زبر (مانند ماسه) براي تميز کردن سطح سنگ‌هاي سخت مناسب ولي در مورد سنگ‌هاي نرم صدمات غير قابل جبراني را ايجاد مي‌نمايد.

نگهداري از سنگ:

معمولاً پوشش‌هايي مانند مواد ضد آب سيليكوني بر اساس دستورالعمل و تجربه بر سطوح سنگي پاشيده مي‌شوند. پوشش سيليكون ممكن است در حالات خاص موجب افزايش حجم نمك رسوب كرده در سطوح زيرين شود و به مرور مشكل ايجاد كند.

Stone Facade 22-1. Stone Facade 22-2.

شکل ۲۲. تمیز کردن سطوح سنگی باید به طرز صحیح توسط برس‌های سیمی و یا دستگاه‌های مخصوص و روشهای مناسب دیگر انجام شود.

اين مواد نبايد بر روي سطوح فاسد شده، پاشيده شوند. پوشش‌هاي پليمري براي استحكام سنگ‌هاي پوسيده به كار مي‌روند. اين پوشش‌ها تا عمق ۵۰ ميليمتر در داخل سنگ نفوذ مي‌كنند و سبب پليميريزه شدن و استحكام لايه‌هاي داخلي بدون تغيير در نمای سنگی مي‌شوند. معمولاً از اين مواد براي تعمير قطعات سنگي كوچك تزییني كه در معرض خطر آني قرار دارند استفاده می‌شود.

۱-۲-۱۱. توالی اجرا:

پس از اجرای سفت کاری (تیغه چینی دیوارهای پیرامونی) و نصب فریم پنجره‌ها، می‌توان نما را اجرا کرد.

۱-۲-۱۲. کنترل کیفی و فاکتورهای تعیین کننده:

۱-۲-۱۲-۱. اجرای صحیح:

– سنگ مناسب با شرایط جوی و آب و هوای منطقه انتخاب شود.

– جهت اتصال سنگ به سفت کاری از راه کارهای مناسب نظیر اسکوپ کردن یا رول پلاک کردن استفاده شود.

– نما کاملاً منطبق با نقشه‌های اجرایی کار شده باشد.

– نما کاملاً شاقول باشد.

– پنجره‌های هم اندازه در طبقات روی هم کاملاً با هم در یک امتداد باشند و در هر طبقه تراز بالا و پایین پنجره‌ها با هم یکی باشد.

– در کنج ها و نبش‌ها کاملاً سنگ‌ها به صورت گونیا کار شود.

– در لبه بالای تراس‌ها و پنجره‌ها، سنگ‌ها دارای لبه‌ای به عنوان آبچکان باشند.

– در صورتی که نما به صورت تر اجرا شود از سیمان تازه و ماسه شسته شده جهت ملات استفاده شود و عیار ملات ۴۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب باشد.

– همچنین در سنگهای آهکی از ریختن ملات روی سنگها باید اجتناب شود زیرا تمیز کردن آن مشکل است.

۱-۲-۱۳. قراردادها، ضمانت‌های لازم و حدود تخفیف:

برای مشاهده این قسمت به بخش قراردادها مراجعه شود.