فهرست مطالب

نسخه به‌روز شده این مقاله را در صفحه عایق‌های مایع در دانشنامه تخصصی سلام ساختمان ببینید.

 

 ۱. ایزولاسیون (Isolation):

۱-۱. كليات:

۱-۱-۱. تعریف کلی:

منظور از ایزولاسیون، پوشاندن سطح (ديوار، بام، كف و …) توسط یک یا چند لایه از مواد عایق می‌باشد تا از نفوذ آب و رطوبت به درون آن جلوگیری گردد.

۱-۱-۲. اجزاء:

در حال حاضر مواد عایق موجود در بازار از تنوع زیادی برخوردار بوده و از اجزاء متفاوتی ساخته شده‌اند.

۱-۱-۳. انواع:

بر اساس مواد تشکیل دهنده، انواع مختلفي از عايق‌ها وجود دارند كه مهمترين آنها عبارتند از:

  1. قيرگوني
  2. عایق رطوبتی پیش ساخته (ايزوگام)
  3. عايق‌هاي مايع رنگي پليمري
  4. ژئوممبران (Geomembrane) و ژئوتكستايل (Geotextile) و …

۱-۱-۴. کاربردها:

از ایزولاسیون معمولاً در عايق‌كاري بامها، كف استخرها، كف سرويس‌هاي بهداشتي، ‌كف آشپزخانه، و كف واحدهاي تجاري كه احتمال آبريزي در داخل آنها زیاد است، عايق‌كاري ديوارهاي حايل در زيرزمين‌ها و همچنين تونل‌ها و ديوارهاي برشي در صورت لزوم و … استفاده مي‌شود.

نسخه به‌روز شده این مقاله را در صفحه عایق‌های مایع در دانشنامه تخصصی سلام ساختمان ببینید.

 

۱-۲. عایق‌های مایع (Liquid Insulation):

۱-۲-۱. تعریف:

عایق‌های مایع از مواد معدنی و تا حدودی شیمیایی با پایه آب یا حلال تشکیل شده‌اند که قابلیت پذیرش رنگهای متنوع را داشته و خاصیت آب‌گریزی یا ضد آب بودن آنها دلیل عمده مطرح شدن آنها بوده است.

۱-۲-۲. کاربردها:

از این نوع عایق‌ها در عایق‌کاری بام‌ها، تراس، بالکن و باغچه‌های روی تراس و …، فوندانسیون، پل، تونل و دور لوله‌های فلزی و بتنی انتقال آب، به صورت رنگ برای نمای ساختمان‌ها و …، استفاده می‌شود (شکل ۱).

۱-۲-۳. مزایا و معایب:

عایق‌های مایع مزایای زیادی دارند از جمله:

- چسبندگی بالا به سطوح زیرین از قبیل بتن، ملات، آجر، کاشی، سطوح فلزی و …؛

- کاربرد آسان؛

- بدون تغییر رنگ، انعطاف پذیری بالا، مقاوم در برابر اشعه فرابنفش (UV)

- پوشش یکپارچه و بدون درز

- نوع بر پایه آب آن غیر سمی و غیر قابل اشتعال و دوستدار محیط زیست است.

- تنوع رنگ

- مقاوم در دمای بین ۴۰- تا ۱۳۰+

معمولاً ضد جلبک و خزه و قارچ بوده و برای محافظت نهایی ساختمان در مناطق مرطوب بسیار مناسبند.

از معایب عایق‌های مایع می‌توان به هزینه زیاد اجرا بر روی سطوح ناهموار اشاره کرد. با توجه به اینکه عایق‌های مایع ممکن است بر پایه آب یا حلال باشند لذا مزایا و معایب هر یک در ادامه آورده می‌شود:

۱-۲-۳-۱. مزایای عایق‌های بر پایه آب:

- هیچ نوع بخاری از آن متساعد نمی‌شود و بوی بدی ندارد، استشمام آن خطرناک نیست.

- سمی نیست و تماس فیزیکی با آن خطرناک نمی‌باشد.

- تجهیزات به راحتی با آب تمیز می‌شود.

- سازگار با قیر و پلاستیک است.

- هم روی سطح خشک و هم روی سطح مرطوب قابل استفاده است.

۱-۲-۳-۲. معایب عایق‌های بر پایه آب:

- در صورت تازه بودن با بارندگی از بین می‌رود.

- در صورت یخ زدگی قابل استفاده نیست.

۱-۲-۳-۳. مزایای عایق‌های بر پایه حلال:

- بلافاصله پس از کاربرد حتی قبل از خشک شدن به یک لایه محافظتی عایق تبدیل می‌شود. بنابراین بارندگی پس از اجرا مشکلی ایجاد نمی‌کند اما بارندگی قبل از اجرا مشکل ساز است چراکه قابل استفاده روی سطوح خیس نیست.

- هوای سرد به این عایق‌ها آسیب نمی‌رساند.

- به دلیل نفوذ خوب این پوشش‌ها، برای سطوح منفذدار مناسب‌تر هستند.

۱-۲-۳-۴. معایب عایق‌های بر پایه حلال:

- برخی از محصولات بر پایه حلال برای سلامتی مضر است.

- اکثر آنها قابل اشتعال می‌باشند.

- این عایق‌ها می‌توانند به پلاستیک و قیر آسیب برسانند.

- نصاب‌ها باید از لباسهای مخصوصی هنگام کار استفاده نمایند.

- برای پاک کردن تجهیزات به حلال‌های خاصی نیاز دارند.

- نمی‌توان از آنها برای سطوح خیس استفاده نمود.

۱-۲-۴. اجزاي تشكيل دهنده

۱-۲-۴-۱. آب یا حلال:

۱-۲-۴-۲. عایق مایع:

  • مشخصات فنی:

عایق‌های مایع خود به دو گروه تقسیم می‌شوند:

- عایق‌های مایع بر پایه پلی‌یورتان‌ها: پلی‌یورتان‌ها (Polyurethane) به شکل‌های مختلف از جمله فوم‌های نرم، فوم‌های سخت، الاستومرها (Elastomers)، ترموپلاستیک‌ها، رزین‌ها، رنگها و پوشش‌های مختلف کاربرد دارند و دارای خواص مکانیکی خوب نظیر استحکام کششی، مقاومت در برابر سایش و تخریب‌شدن می‌باشند. ضمناً این عایق‌ها سختی بالایی دارند و در برابر اسیدها، اشعه نور خورشید و فرسایش، مقاومت خوبی دارند و تنها عیب این نوع عایق‌ها مقاومت کم آنها در برابر دمای بسیار بالاست.

- عایق‌های بر پایه سیمان: نوع دیگر از عایق‌های مایع هستند که دو جزئی بوده و پایه سیمانی دارند و با آب یا مایع مخصوص به خود مخلوط گشته و به راحتی بر روی سطوح بتنی، آجری و … نصب می‌شوند و از آنجا که این محصولات بر پایه سیمان هستند ماده سمی ایجاد نمی‌کنند و در نتیجه می‌توان از آنها در داخل مخازن آب آشامیدنی نیز استفاده نمود.

در طبقه‌بندی دیگر عایق‌های مایع را می‌توان بر پایه آب و یا بر پایه حلال شیمیایی تقسیم‌بندی نمود که نوع بر پایه آب، در صورت نیاز به رقیق شدن با آب مخلوط می‌شود و نوع بر پایه حلال با حلال‌های شیمیایی رقیق می‌شود. عایق‌های مایع در رنگ‌های مختلف موجود است و در بسته‌بندی‌های مختلف عرضه می‌شوند. مشخصات هر نوع عایق مایع توسط کارخانه سازنده بر روی آن نصب می‌شود.

  • اصطلاحات بازار و نکات مهم خرید:

در بازار انواع بسیار مختلفی از عایق‌های مایع وجود دارد که هر کارخانه نام خاصی را برای محصول خود انتخاب می‌کند. البته عایق‌های مایع گاهی به عایق‌های سفید نیز معروفند. در هنگام خرید، با توجه به جدید بودن این عایق‌ها و نبود مشخصات فنی دقیق و استاندارد برای ساخت این عایق‌ها تنها راهی که برای شناخت عایق‌های با کیفیت وجود دارد تهیه آن از منابع و تولید کنندگانی است که تعهد و تضمین لازم برای این عایق‌ها ارائه می‌دهند و اعتبار شرکت تولید کننده پشتوانه تولید این شرکت باشد.

  • شرایط حمل و نگهداری کارگاهی:

این عایق‌ها معمولاً در گالن‌های با حجم مختلف حمل می‌شوند و فقط باید دقت نمود که از یخ زدگی و نور مستقیم خورشید دور نگه داشته شوند. در کارگاه باید در انبارهای سر پوشیده نگهداری شوند و از یخ زدگی و نور مستقیم خورشید دور نگه داشته شوند و هنگامی که درب ظروف آنها باز می‌شود، مصرف شوند و از نگهداری نیمه باقی‌مانده این عایق‌ها خودداری شود. بهترین تاریخ مصرف این عایق‌ها از زمان تولید شش ماه و در بعضی موارد تا ۱۲ ماه بعد از تولید می‌باشد که پس از گذشت این دوره از کیفیت آنها کاسته می‌شود. به طور کلی باید به شرایط نگهداری که توسط سازنده در روی ظروف عایق نصب می‌شود، توجه داشت.

۱ ۲ ۳

شکل ۱. استفاده از عایق‌های مایع در عایق‌سازی پشت بام

۱-۲-۵. نحوه اجراي كلي

هریک از عایق‌ها طریقه مصرف به خصوصی دارند که دقیقاً بایستی رعایت شوند. لذا روش کلی نصب آنها به شرح زیر است:

– محل مصرف عایق‌ها بایستی خشک، تمیز و عاری از هرگونه گرد و غبار باشد.

– میزان اختلاط این عایق‌ها با آب در لایه‌های مختلف متغیر است، به نحوی که در لایه اول یا لایه آستر که بوسیله اسپری پخش می‌شود حدود ۵ تا ۱۰ درصد آب اضافه می‌شود و تا حدودی از غلظت آن کاسته می‌شود.

- بعد از اجرای لایه اول و قبل از اجرای لایه دوم عایق‌های مایع باید از تمیز بودن و بدون گردو غبار بودن محل اطمینان حاصل نمود . زودن گرد و غبار و خاک از محل قبل از هر مرحله الزامی است. برای بار دوم معمولاً نیازی به اختلاط با آب نیست و پس از گذشت چند ساعت که بستگی به دمای هوا در فصول مختلف دارد عایق لایه اول خشک می‌شود و لایه دوم بوسیله اسپری با ضخامت حدود یک میلیمتر بصورت یکنواخت پاشیده می‌شود و مدت زمان خشک شدن این عایق حداقل یک روز است.

- کار نصب عایق‌های مایع را می‌توان به وسیله فرچه و غلطک و تی هم انجام داد. اما بهتر است این کار با اسپری انجام شود. زمانی که بوسیله فرچه نصب می‌شود تا ضخامت بالاتر از یک میلیمتر نیز قابل اجراست. اما مشکل اساسی زمان خشک شدن است که اگر اطمینان کافی برای عدم بارندگی وجود داشته باشد بلامانع است. پس از خشک شدن یک لایه عایق یکپارچه روی سطوح نصب شده تشکیل می‌شود که غیرقابل نفوذ بوده و از زیبایی خاصی برخوردار است.

- در اکثر کشورهای اروپایی پس از نصب عایق‌های مایع محافظ‌هایی نظیر موزاییک و یا یک لایه سیمانی روی عایق‌ها اجرا می‌شود که این کار عمر عایق‌های نصب شده را تا سالهای زیادی تضمین می‌کند.

- گاهی هنگام نصب لایه اول از یک سری الیاف شیشه برای این لایه استفاده می‌شود. این الیاف در ورودی سطح، پهن می‌شود. یکی از مزایای اساسی عایق‌های مایع ترمیم ساده آنها است و این عایق‌ها (نوع بر پایه آب) به راحتی روی آسفالت، قیرگونی و ایزوگام نیز قابل اجرا می‌باشند.

طبق مقایسه‌ای که بین عایق‌های رطوبتی مختلف انجام گرفته انتخاب از بین دو نوع عایق رطوبتی پیش ساخته (ایزوگام) و عایق‌های مایع در نظر اول شاید کمی مشکل به نظر برسد اما مشخصات محل مورد نیاز برای عایق کاری ما را در این تصمیم‌گیری یاری خواهد نمود. با توجه به ضخامت عایق‌های رنگی اولین پیش‌نیاز مصرف آنها هموار و صاف بودن محل نصب این عایق‌هاست. زیرسازی مقاوم و اصولی برای هردوی این عایق‌ها ضروری است اما در صورتی که محل مورد نظر برای عایق کاری دارای درزها و منافذ و ناهمواری بیشتر باشد در این صورت ایزوگام با ۴ میلیمتر ضخامت برای محل مورد نیاز مناسب خواهد بود. برای پشت بام‌های کشور ما که اکثراً آسفالت و دارای منافذ و ناهمواریهای بیشتری هستند شاید مصرف ۲ میلیمتر عایق مایع، کفاف هموار نمودن آن را ننماید. در این صورت بهتر است از ایزوگام استفاده شود ولی ساختمان‌هایی که قبلاً یک بار ایزوگام شده‌اند بهتر است برای عایق بندی دوباره، از عایق‌های مایع استفاده نمود. چون اینگونه سطوح از زیرسازی صاف و مورد لزوم برخوردار است، مصرف ۱ میلیمتر عایق مایع مقرون به صرفه اقتصادی است. در صورتی که لایه ایزوگام دچار آسیب و تخریب جدی نشده باشد ( خوردگی، آفتاب سوختگی، سوراخ شدن توسط اجسام سخت).

- برای کلیه سرویس‌های بهداشتی، استخرها، مخازن آب و کلاً محل‌هایی که در محیط‌های سر بسته قرار دارند، بهترین عایق همان عایق‌های مایع هستند. زیرا پس از عایق‌ها محافظ‌های خوبی چون موزائیک، سرامیک و کاشی روی عایق مایع را خواهد پوشاند و نیز در مجاورت نور مستقیم آفتاب قرار نخواهد گرفت. هرچند این عایق‌ها در مقابل نور آفتاب نیز مقاوم هستند. به هر حال مقاومت آنها در محیط‌های سر بسته بیشتر است.

- معمولاً برای اجرای این عایق‌ها یک نفر نیروی آموزش دیده کافی است هرچند گاهی برای حمل مصالح و نظافت یک کارگر دیگر نیز مورد نیاز است. با توجه به اینکه این عایق‌ها معمولاً در دو مرحله اجرا نمی‌شود و یک روز بین دو مرحله فاصله است. می‌توان گفت که حدود ۱۰۰ متر مربع در دو روز کاری توسط دو نفر اجرا می‌گردد. معمولاً نیاز به ابزار خاصی نیست و تنها فرچه یا چرتکه و یا پمپ باد و پیستوله یا اسپری نیاز است. برای مصرف این عایق‌ها بایستی آموزش‌های اولیه به کاربران و نصاب‌ها داده شود. استفاده از این عایق‌ها توسط افراد فاقد تخصص جز بی‌اعتباری برای شرکت نصب کننده و شرکت تولید کننده و عدم آب‌بندی صحیح برای مصرف کننده، نتیجه دیگری ندارد.

- پس از اجرا و خشک شدن کامل عایق، محل آبروها با وسایل مناسب مسدود گردد (مثلاً گچ) با اجرای تمهیداتی که پس از برداشت متریال انسداد، آسیبی به لایه‌های عایق وارد نیاید. سپس سطح مورد نظر جهت تست، آبگیری گردد. پس از گذشت ۲۴ ساعت چنانچه نشتی از جایی مشاهده نگردید کار مورد تایید است.

نوع عایق کاربرد- نصب آلایندگی محیطی قیمت برای هر متر مربع ضخامت مقاومت استاندارد وزن هر متر مقاومت در برابر سرما مقاومت در برابر گرما مقاومت های کششی طولی و عرضی جذب آب تنوع رنگی عمر مفید محل های مناسب نصب مراحل نصب
عایقپیش ساخته(ایزوگام) آسان تا حدودی ۴۰۰۰۰ ریال (حدوداً) ۴ میلی لیتر قابل قبول دارد ۴ کیلو متوسط ۱۵۰-درجه سانتی گراد متوسط ۱۲۰+ درجه سانتی گراد حدود قابل قبول استاندارد ندارد سیاهونقره ای حداکثر ۱۵ سال پشت بام ۱ مرحله
عایق‌های مایع آسان ندارد ۴۰۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰ (متغیر بسته به ضخامت) حد اکثر ۲ میلی متر قابل قبول در ایران هنوز تدوین نشده است حد اکثر ۲ کیلو بسیار بالا ۵۰- درجه سانتی گراد متوسط ۱۲۰+ درجه سانتی گراد بالاتر از حدود استاندارد و بسیار مقاوم ندارد همه رنگ های دلخواه در صورت نگهداری بالاتر از ۲۰ سال سرویسبهداشتی، مخازن و استخر ۲-۳ مرحله

۱-۲-۶. پرسنل و مدت زمان اجرا:

معمولاً برای اجرای این عایق‌ها یک نفر نیروی آموزش دیده کافی است هر چند گاهی برای حمل مصالح و نظافت سطح نیز ممکن است یک کارگر مورد نیاز باشد. با توجه به این که عایق‌ها در دو مرحله اجرا می‌شود و یک روز بین دو مرحله اجرا فاصله است، می‌توان گفت که حدود ۱۰۰ متر مربع در دو روز کاری توسط دو نفر اجرا می‌گردد.

۱-۲-۷. دستگاه‌های مورد نیاز برای اجرا:

برای اجرا معمولاً نیاز به ابزار خاصی نیست و تنها فرچه یا چرتکه و یا پمپ باد و پیستوله یا اسپری نیاز است.

۱-۲-۸. شرایط جوی مناسب:

عایق‌کاری در هنگام بارندگی مجاز نیست. همچنین باید از اجرای کار در دمای کمتر از ۵ درجه سانتیگراد خودداری کرد.

۱-۲-۹. شرایط نگهداری پس از اجرا:

- پس از اجرا تا ۷۲ ساعت از راه رفتن روی عایق‌ها اجتناب شود.

- یخ زدگی سطح اندود شده را هرگز با اجسام کوبنده یا نوک تیز ضربه نزنید، در صورت آسیب دیدن، سطح آن را باید ترمیم کرد.

- تا زمانی که هنوز عایق خشک نشده است (۲روز) از بارندگی محافظت شود.

۱-۲-۱۰. توالی اجرا:

بهترین زمان برای اجرای عایق‌کاری پس از اجرای کف‌سازی و شیب‌بندی و خشک شدن آن و پس از انجام کلیه کارهای ساختمان در محل مورد نظر است. به طوری که پس از اجرای عایق نیاز به رفت و آمد و عملیات ساختمانی در محل نباشد تا به عایق آسیب نرسد.

۱-۲-۱۱. کنترل کیفی و فاکتورهای تعیین کننده:

۱-۲-۱۱-۱. اجرای صحیح:

- محل اجرای عایق قبل از هر مرحله باید کاملاً تمیز و عاری از هرگونه گرد و غبار و آلودگی باشد.

- نحوه اجرا باید مطابق با دستورالعمل کارخانه سازنده باشد.

- نگهداری عایق پس از اجرا مانند عدم رفت و آمد روی عایق تازه، عدم آسیب به سطح عایق شده یا جلوگیری از یخ زدگی عایق، رعایت گردد.

- عایق پس از باز کردن درب ظروف آن مصرف شود و از نگهداری عایق مانده از قبل خودداری شود. این عایق‌ها باید پس از باز شدن درب ظرف طی ۲۴ ساعت مصرف شوند.

۱-۲-۱۱-۲. اجرای اشتباه:

- قبل از خشک شدن عایق، بارندگی باعث از بین رفتن عایق می‌شود.

- محل اجرای عایق کاملاً تمیز نباشد که سبب کاهش کیفیت گردد.

- اجرای عایق در دمای کمتر از ۵ درجه سانتیگراد.

- استفاده از عایق‌های مانده از قبل، سبب افت کیفیت می‌شود.

۱-۲-۱۲. قراردادها، ضمانت‌های لازم و حدود تخفیف:

فرمت قرارداد به طور كلي شامل مشخصات كارفرما و پيمانكار، آدرس قانوني آن و شماره تماس، مبلغ قرارداد و نحوه پرداخت، مدت قرارداد، شرايط فسخ قرارداد، حل اختلاف و ضمانت اجراي كار، ايمني و …، می‌باشد. کل مبلغ پس از انجام کار پرداخت می‌گردد. شرکت‌های مختلف کار خود را برای فاصله‌های زمانی متفاوت گارانتی می‌نمایند.